Daawo barwaaqada gobalka sool Iyo Boholaha Xargaga(Khaatumo State) "Daawasho Wacan"

Ka Dhiibo Fakradaada (Riix Hoos Meesha comments)

Abwaan Maxamed Aadan(Maaweel)

Abwaan maxamed aadan alla naxariistii jana ha ka waraabiyee wuxuu ku geeriyooday magalda nayroobi sanadkii 2004 kii waxaa waraysigan ka qaday wargayska somalitalk aniguna waxaan ku daray taariikhda waxaan ka aqanay maxaa yeelay wuxuu maaweel ahaa abtigay intaan ka soo dhoofini kenayan waxaan wada jooganay nayroobi waxaan marka hore intaan taariikhdan bilaabin aan u diryaa dhamaan ehlka iyo qarabada uu ka geeriyooday abti maxamed aadan waxan leeyahay samir iyo iiman alla hayanaga siiyo dhaman inaga iyo somalida keli ee uu ka geeriyoodayba abwaan qaran buu ahaaye. qore: maxamed c/laahi cali tiriig iyo somalitalk.com Sawirada Abwanada Abwaan Maxamed Aadan (Maaweel) Abwaanka magaciisa la yidhaahdo Maxamed Aadan oo ku magac dheer Maaweel, wuxuu sanadkii 1942 ku dhashay magaalada Ceerigaabo, wuxuune ku soo barbaaray magaalada Cadan ee dalka Yaman, wuxuu ka soo shaqeeyey shaqooyin kala duwan oo ay ugu badnayd maraakiib uu ugu kala gooshey meelaha ay ka midka yihiin Yurub, Asia iyo Carriga Maraykanka, wadamada Kuweyd iyo Sucuudi Arebiya ayuu iyagana Maaweel shaqooyin kale ka soo qabtay; Sanadadii sideetameeyadii wuxuu ahaa guddoomiyihii kooxdii shaqaalaha ee Xasuus. Maaweel hadda wuxuu ku nool yahay xerada qaxootiga ee Xagar Dheere oo ku taalla gobolka Waqooyi Bari ee dalka Kenya. Maaweel wuxuu ka mid yahay magacyada ugu caansan gabyaaga soomaaliyeed ee hadda nool, wuxuu leeyahay gabay xagga murtida iyo dhinaca afka soomaaligaba hodan ku ah oo u qaybsama kuwo waddani ah, qaar kaftan iyo jareexo ah oo ay rag ay saaxiibo yihiin isku xifaaleeyeen oo ay dadka dhegaystaa si weyn u jeclaystaan, iyo kuwokale, waa abwaan waddani ah oo dalkiisa iyo dadkiisa iyo dhaqanka soomaalida iyo kan muslinkaba si aan la soo koobi Karin u qadariya, Maaweel waa abwaan dabci-san oo fur-furan, bulsheyna ah, isla markaana xishoodka iyo tixgelinta deeqsi ku ah…marka aad la joogto kama dhergaysid sheekadiisa xigmadaysan ee u badan suugaantiisa iyo dhulalkii uu waayo waayo soo maray. Maaweel wuxuugabayada ka racay aabihii labadiisa awoowe mid ka hooyadii iyo midka dhinaca aabihiiba abati yaashii iyo habaryarihiiba waxaa jiray gabay uu tiri yey awoow giis aabe oo ahaa isada tan. Talaabada guracan geelu waa tigintigleeyaaye Uurka ha ka tawelin nin kuu taagan baan ahaye!. gabaygii ugu horeyey ee uu Maaweel tiriyo wuxuu jiray 19 sano wuxuuna joogay magalada cadan habeenaroos ah isaga iyo abtigii nin ah oo la oran jiray Cabdi Saalax (Boqole) baa wuxuu arkay Maaweel oo gabdho arooska jooga sal-salamaaya markaas buu abtigii Maaweel u gabayay oo yiri sidan. Cishihiyo aroortii haddaad daba carraabayso Sidii Caynaboo kale haddii calan laguu saaray Oo ay taagtan kugu caashaqeen ma lihid caaqiibe!!. Markii uu abtigay tixdaas igu ridey ayaan tuhmay in abtigay la igu diray dabadeedna waxaan tiriyey tixdii ugu horraysey gabay aan tiriyo, waxaan idhi: Cabdillaahiyoow hadal rag kale ha igu ceebayne Casho keliya meelaan maraad igu cadhayseene Caddaana uma hubtide awgayoow ways cunsuriseene Cadri baad I saarteen abtoow adiyo cuurkaaye!!!. Xiligaas uu Cadan joogey,waa 1964 kiiye waxaa soo baxay dhaqan cusub oo ay dhalinyardu la timid oo ay cayaar Twice la yidhaahdaa ka mid ahayd, markaasaa aroosyadii ay ka gabyi jirey ee ku caweeyn jireen baa loo diidey oo waxaa la yidhi: “Laba iyo toban wiil iyo laba iyo toban gabdhood baa ka ciyaaraya oo Team Party baa loo beddelaye idinku raali naga ahaada…kolkaasay xoogaa haantaa haduub la’ ahi nagu dhacday, dabeed waxay la noqotay in uu ciyaalka gaafka ka qabsaday in uu gabay ku muquuniyo ilayn hubkii ugu weeynaa ee markaa la isu adeegsan jirey gabay buu ahaaye, wuxuuna mariyey tix ay meerisyadani ka mid ahayd. Inta wiil tabaadi u dhashay oo maantana is taagey Oo ay turuqyadiisii madheen taharihii jiidhku Oo aan waalidiintiis wax tarin tacaddi mooyaane Oo ay tolkii kala samreen laysna taakulinin Oo cudur Tuwiistiya dhamaan lagu tabaaleeyey Todobaatan waa lagu hubaa tiinkan soo baxaye Timahaa ka badan inamadaan wada tebaayaaye War hooy Timir laf baa lagu arkee taa ha la ogaado!!. markuu gabayga amarshay baa dadkii ka qaday maaleelada laga wada xidhay baarakay ku ciyaari jireen ayana baaba een Maaweel intaa ka bacdi wuxuu la si baxay suuugantii si fiican waxayna aad iyo aad gabay isugu tirin jireen nin ay saaxiib ahayene oo la oran jiray Baare Cilmi Dable oo ay isku hayaan reer Sacuudi waxa markii danbena ay gabayo waa wayn oo qima badan isku tiriyeen nin la oran jiray Khaliif Xasan Walah oo ahaa reer Muqdisho markaa ay iyan joogeen Sucuudiyaga oo aha nin ka dawayan baa loo geyey gabayo ay isku tiri yeen Maaweel iyo Bare oo lagu yiri gabaygan sinlayda ah waxa isku tiriyey labada wiil kamana yaqanin in aad tahay inin jira reer raga u gabay markaas buu tix gabay ah u diray Maaweel waxayna ahayd sidan. Barre wuxuu Siraadley u koray guudkana u seexday Maaweela surucii ku kacay Surrad u gaadhsiiyey Oo labada buuroode siman maanta kala saaray Oo ay safaynka u yihiin loona kala soocmay Ee reer Sanaag nabad gelyada ugu safaadaayo Ma sinsaaro xidid baa dhacdoo maro la saaraayo Ma sabool hunguri jiitey baa loo suburi waayey Ma sokeeye gaajaysan baa sarar wan weyn qaatay Ma ciqaabadaa sahakan dhacay laysku weada seegay Mise reer magaal saaqidaa seef isugu dhiibey Saqda dhexe waxaa loo tumaa sacabka waa xeele Sididiida iyo hiihdu waa sogordoh waayeele Suul-daaro meel loo wadaa lay sandahayaaye Ilaa gabayga meel lagu sardoho sababna loo yeelo Oo aan saxiixiisa helo waydin sugayaaye Saaxiibayaal noo dhakhsada waydin sugayaaye!!. markaas Maaweel muusan aqoon Khaliif marakaa wuxuu raadiyey taariikhdiisi bal wuxuu ahaan jiray ilay nin aadan aqoon umaad gabayi kartide markaas wuxu soo helay in Khaliif uu joogi jiray wadanka Kenaya una ku xumaa qadka iyo hawlihiisa makraas buu tix gabay ah u diray isna waxayan ahayd sidan. Sakaar weeynta Kiiniya marakaad saar la tumanaysey Saqda dhexe habaynkii adoo saambe jebinaaya Adigoo surwaalkii dhigtiyo saacaddiyo koodhka Oo aan sanqadhi kuu baxayn laguna saaraynin Oo sawdka kaad ugu jeclayd sare u qaadaaya Simbiidhooyinkaad dhigi jirtiyo seleladaadii dheh!!. Khaliif Xasan Walah wuu ii soo jawaabay, waxaana ka mid ahaa gabaygii uu ii soo diray: Sakaar weeynta Kiiniya markaan saar la tumanaayey Markii aan surwaalkii dhigtiyo saacaddiyo koodhka Kolkaan sawdka kaan ugu jeclaa sare u qaadaayey Ma saqeeyihii baa warramay gurayey saabaanka Ma sameecaddii baad ahayd hadalka saydhaysey Siglankiyo halawgii miyaa kuu sudhnaa dhegaha Duq sagaashan jirey baan ahay iyo dayr siyaada’ahe War maadaa sirtaydiyo ogaa waxaan samaynaayey!!. Bare iyo maaweel waxay isku gabayi jireel labadoodu ka hore markii u Khaliif ka maqnaa gabayadooda markaas wax bilaabay in labadoodo isku gabayaan Maaweel oo Kuweeyd jooga, isaguna uu Dahraan ku nool yahay ayuu nin ugu soo dhiibey fariin ahayd Maaweel waxaad ku tidhaahdaa dirayka Lee la yidhaahdo ayaa noo daran, taas daandaansi buu Maaweel u qaatay waayo wuu shaqeeyaa, dhaqaalihiisu waa ladan yahay, marka waxaa u soo baxday inuusan Lee waayine uu ilaaq u jeedo, dabadeedna waxaan u tiriyey gabaygan: Dadqal yahow hunguri daamadaa dawgalkaa yahaye Dibnahaa Illaah kaaga dhigay dararti maandeeqe Ninkaan dabaqa kuu buuxinayn waad dudubisaaye Sida aarka Doollo iyo fadhiya daarsi iyo Faafan Oo wiig intuu soo dib jirey digi ka yeedhayso Oo daacuftiisiyo wejiga laga dedoonaayo Oo debedda soo yuururaan cidi danqaabaynin Dawo ma leh naftaad maalintaa daanka gelisaaye Sida roob intuu dirin cuskaday doog ka bixi waayey Ama Diiri meelay gashay oo daaqi ka idlaysay Ama bohol dalooshoo cirkii da’ayey qoyn waayey Durdur lacaga, duufaan nimca ah ah, daaro wada Luula Deeqii Illaaheen haddii lagu dabaalsiiyo Kolba adigu kii diif lahoo duud xun baad tahaye Hadba ruux dal dheer kaa jiraad doona leedahaye Dahraan iyo Xijaas iyo intaad Khobor ka soo duushey Daman maysidoo waxa ku galay damac magaalada’e Dayrkii Sucuudiga intaad duhur ka soo boodey Dadkeenii anaa kuu hadhaye ma igu soo duushey!!. Saaxiibkiis Barre-yare kolkuu tixdayda helay ayaamihiiba wuu ka soo jawaabay oo wuxuu u soo tiriyey tixdan, wuxu yidhi: Daldalyohow af xumo duur xuluu dawgalkaa yahaye Dibnahaa Illaah kaaga tiray sun iyo deebaaqe Nikaan dabar lugaha kaaga xidhin daqarna kuu geeysan Amaan daanka feedh kaala dhicin waadan dayn karine Haddii duunyo cay lagu helo oo dawlad lagu gaadho Daarood ku sii hadaladaan daahirka ahayne Dadka kalena waa kuu fasaxay adiga deelqaafe Duqsina wuxuu gubtaa maalintuu maraq dabaashaaye Daf uun baad I soo tiri sidii xaabo daad sido’e Nina haddii dabaakh lagu ismo uu daasadaha maydho Danba wuu isaga yeelan jirey damaca naagoode Inaan maraqa kaa daadiyaad igu diraysaaye Sida aarka Doolliyo fadhiya dabaqyadii hawdka Dadkoo iga fajacay xoolohoo didaya xiinkayga Waxaad iiga daba qaylisaa Dawac sidiisiiye Buuraha dubaaq xaajadaan geeyey dabadooda Maadaa duwadey dhawr ninoo doonayaa jiraye!!. markaay intaasi kala dhex martay bay is daayeen oo heshiiyeen hadaba waxaa jiray nin kale oo ay isku gabyeen Abwaan Maaweel oo ahaa reer kuwayd ayadna mararkaa ay bare iyo maaweel isku gabayayeen baa maaweel yiri anoo jooga ku way kuna cusub markaas baa reer ku wayd yiraahdeen war waadigii suxufi gabayaa ahaaye inbadan waan nal joogtaye maxaad u gabayi wayday mise aroosyada uun baad gabadhaa ka amaantaa ee raga lamaad gabaytantid markaa nin la oran jiray sheef baa laysu gabayey maaweel wuxuu ugugabayey sidan reer kuwayd Nimankii qurbahan laasimoow aaxin soo noqoye Leedada fardaha kuma galaan odayo liitaaye Leexada markuu tiigsadiyo laashimo u muuqda Laafyaha markuu kala baxshood leeb la galay mooddo Laxaadkiisa wiilkii qaboo labaca mooyaane Lawyadu ninkii ay debceen loodin kari waaye Lixdan idinka oo wada jiruu liicay dhabarkiinu Lanleebadu markay idin gashaad luufka barateene Haddaydaan hablaha laylyanayn haysku laalina’e Lebis fiican waw iibisaan laasin qaayo lehe Ha yeeshee halkaan laabtu jirin kuma lulmoodaane Leeleelka dumarkii Kuweyd looxa lagu duugye London bay ka faalaynayeen maanta labadiiye Wax la yidhi libdhada soo baxdiyo laydha ma arkaane Wax la yidhi lamaanaa ka xidhe lug iyo waaxdeede Haddayna le’anayaan gacalka jare umana laabtaane Siday Luul ka gurayaan dhulkay laan ku qodayaane Lafse qaloocan baa laga alkumay liisha naagaha’e Hadba meesha lagu laynayuu ladh uga muuqdaaye Lalabaha hadaydaan ka dayn laadka iyo hiifka Amaad laamiyada raadisaan waydin lurayaane Lo’ miyaa gabdhuhu qoob ka xidha waad ka lulataane!!. Markuu tixdaas tiriyey bay xaaladdii cirka isku shareertay oo ay isga iyo reer Kuweyd noqotay, waxaa ugu horayn u soo jawaabay Maaweel nin gabyaa ahaa oo ahaa reer kuwayd xilagaa magaciisan layidhaahdo Sheef, wuxuu yidhi: Xasaradow miyaa Maxamedoow xarafki kaa weecday Xigaaliyo qaraabiyo tol iyo xidid ma ceebaysay Miyaan xaal ku qabanayn af waa lagu xujoobaaye Nin magaalo wada xaasidaa waa xaqiirnimo’e Waxa aan xogtii helay inaad xaasna leedahaye Taadaba xoriyad sii haddaad xumo la doonaysid Anagana xijaabkaa u daa xaydka lagu meershey!!. Ninkaas wuxuu ku yidhi xaasid baad tahaye adigaa iga helaye maxaad nin gabyaa ah ugu geeyn weeydey. Gabayga Sheef markuu sida noqqday buu Maaweel Sheef daba galay wuxuuna soo helay inuusan xaasba lahayn Sheef, dabadeed tixdan buu u mariyey, wuxuu idhi:Maaweel Xisaabtayda Sheef kuma qorayn mana xusuusnayne Inuu aniga ii xaydan yahay ma xusbadaynayne Lugtooday riyuhu xaabadiyo xanan ku doontaane Xaruurigan magaalada degsaday ways xanibayaaye Goortay xamaasadi dhacdoo la isku xayraamo Xisbu mucaarad sida uu yahoo Harar xoraynaayo Xusul duubka iyo guuraha iyo xawligiyo diifta Xididka iyo sokeeyahaba waa inuu xujeeyaaye Sidii habar xinaha iibisa oo xaafadaha meerta Oo xoogag diirdiiran oo xeegada ciyaarta Xagaasuu u sii qaadayaa waruu xambaaraaye Muxuu xaal igaga doonayaa xilo miyaw jooga!!. Markay Maaweel iyo Sheef labadaa gabay is dhaafsadeen ayaa gabyaa Bashiir Ismaaciil la yidhaahdaa bardoodankii soo galay, waxaa ka mid ahaa tix uu ii soo tiriyey meerisyadan: Halkii lagu dhintaa buu nin ragi guul ka dhaliyaaye Midse dumar dhexdoodiyo haween qaad ku dhilanaayey Inuu golaha dhinac joogsadaa waa waxaan dhicine Dharaarahanse Maaweel haddaad hadal la soo dhooftay Dhamaan baa diyaar loo ahaa kaan dhaliil geline Haddaanu dhaawac kaa yeelanayn waanu kaa dhuriye Dhowaanse reer Margaab1 sheekadaad kula dhex meeraysey Ogoobeey dhankaad ula qasdiday nooma dhaadhicine Dhabaan kuula wadayaa hadduu dhaamo kii hora’e Haddiise xarafku kaa dhaaban yahay lagu dhaleecowye Aniguna inaan kula dhigdhigo haw dhursugin taase!!. Gabayga Bashiir Ismaaciilna waan ka jawaabay oo waxaa gabaygii aan u tiriyey ka mid ahaa tuducyadan: Bashiiroow warkaad soo dhurtee igu dhaleecaysay Dhawdaad lyeedhiyo dadkood dhiilo gelinaysid Sidii dhagax qof waalani ridoo dhiibshey gacantiisa Dhab-darro iyo is yeel yeel inaad dhalada ii xaadho Oo aadan ii soo dhabacan cidi ma dhaadayne Dhayalse hadalku iigama tago iyo magane dheel dheele Dhuuxiyo laftaan kala sugay iyo seedahaw dhigane Dhulkana waxaan u doojaa sidii dhibicda roobaade Inuu gabaygu kaa dheeliyaa waa dhirrici weeyne Raganimada waa loo dhashaa lalana dhoofaaye Dhacadiidka guudiyo ma aha dheehan kugu yaale Waa dheefta maankiyo caqliga la isku dhaamaaye Waxyna abeeso kugu dhaawacdaa dhul ekaansha e Waa dhabana hays Dhidar libaax dhaar u soo diraye Dharkayna caanihiis lama dhamoo waad ku dhimataaye Dhunkaala waxaad cantuugtaa markaad dheelmo leedahaye Hadday nabadu waa lagu dhergaa kuu dhadhami weeydey I dhegayso caawaan tixaha kuu dhambalayaaye Markase suuqa laysula dhaco iyo dhaantadiyo jaadka Dhan kaluu jiraa dumar ninkii laga dhex waayaaye Ha dhabqinina afsoomaaliga oo haysu dhiibina’e Haddaad hadalka dhiiftaad u tidhi kaga dhabaynasid Ha dhuumaalaysanine maad halkaa horay u soo dhaaftid!!. Rag kale oo tiro badan ayey isu gabaynay oo ay silsilado kala duwani ay dhex mareen, laakiin kama gaadhayno inaynu ka wad sheekayno maanta. halkaas bay ku joogeen gabaydii isaga iyo ragaas dhex maray waxaa jiray gabay wadanah oo uu tiriyey Maaweel wuxuuna aa sidan. Dhardhaaradu hadday laba yihiin dheri ma qaadaane Waxaa dhagaxa kale loogu daray shaygu yuu dhicine Qofna keli ma dhiirado haddaan dhawr la ciidamine Dhuuryaale kama liidanee aan isku dhoobnaano!. Col la dheelmay meel lays dhigay iyo guluf dhalaan dooxa Dhinacyada hayaayda u baxday iyo dhiilo dami weeydey Adigoo dhabiibyey oo jilcay oo dhoombir kugu yaalo Dhakhtar kula tegyaa iyo si kale kuula dhididyaaba Nimaan dhidid adoogaa ku jirin dhaqana kuu keenin Hadday dhahato waa kaa tagaa kuuma dhiidhiyo’e Dhabar baan ka soo wada baxnay iyo dhayso habaraeede Wuxuuna dhabarku ii daalayaa yaadan dhaxamoone Dhabbo keliya aan wada marroo aan isku dhoobnaano!. Dhafrkii tidcani aqalka waa dhidib adkeeyaaye Shan dhagaatiyaal wada jirkood dhumucdu weeyaane Hadday dhudiba meel taagan taahay dhiil ma hayn karo’e In kastoo dhufeeciyo xaskulo dhuub leh laga diiro Lama kala dhuftee xadhiga waa la isku dhawraaye Inaguna dhiggiisaan nahee aan isku dhoobnaano!. Dheeriyo dhowiyo jooge iyo dhaafi iyo qaayib Dhedig iyo labood ceebtu waa ina dhex taallaaye Dhalinyariyo waayeelba waa ina dhibaysaaye Dheg la jaray daloolkaa hadhiye aan isku dhoobnaano!. gabaygaasi wuxuu ahaa mid aha markii dowladu jirtay uu tiryey lakiin dowladuintay burburtay wuxuu tiryey gbayo badan lakiin waxaa jiray mid uu tiriey 1992 gii Soomaali xidid baa furraa tan iyo xaataaye Waxaana xawl marriidada ka galay xeer qabiil dhigaye Xanjareeridaasay tolimo ku xejinaayeene Ilaa kaas la xidho Baanday2 uma xasilaayaane!. Waxaa kaloo jirta tix aan dadkan dhoofaya ee dalkoodii ka sii cidhib go’aya uu ka tiriyey, waxaana ka mid ah meerisyadan: Dhul shisheeye dhacadiidsi iyo ma laha dhaax jooge Dharaar iyo labaa lagu sugaa dhaanka kuu maqane Haddaad dhaaftid noloshaadu way kala dhantaalnaane Dhalaankiina soomaaliyeey dhoofka ka ilaasha!! Dhurwaayada dad quutaa jiroon dhaafin oo cuna’e Dhinacyaa u wada kaydsan iyo Dhidar baruur weeyne Dhudhun dhaylo Khaansiir kuwaa dhuuxayaa jira’e Dhegsin Haram-cad, dhay jeex Dawaco hilib la dhuundhuunshey Daayeer dhuguugucay haddii Dhiishka lagu siiyo Waxaan waalidkood dhaawan jirin waa ku dhegayaane Dhira dhabato iyo caano aad dhirin dhir moodaysid Ama dhiil khamriyahoo la furay wayska dhamayaane Dhalaankiina soomaaliyeey dhoofka ka ilaasha!!!. hadaba dhulkii uu sidaa ugu gabyaaye iyo dadkii ka soo cararaya iyo qaranimadu meeshay taal meeshayan ahaan jirtay muxuu maanta ku oran lahaa Maaweel hadaba sidan buu yiri Soomaaliyeey talo cid kale kama sugaysaane Mana soo socdaan qoom kaloo idin saxaayaaye Idinkuna sidaad wax u waddaan waa silloon tahaye Sawir fool xun baydiin bixiyo ceeb sujuura lahe Inta aan silsaal idinku dhicin sigate dhawr jeere Amaydaan u sayn go’in sidii qaramadii suulay Ka siq-siqa mar uun ceebta waa laga sariigtaaye Kana saami gala nabad gelyada sare u qaadkeeda!!. wuxuu abwaan Maaweel ku noolyahay Kenya hadad rabto inaad la xidhiidhan halakan adigu kal xidhiidh Kala xidhiidh Abwaan Maxamed Adan Maaweel: E-mail: maaweelpoet@yahoo.com (Taariikhi ma qarsonto ahadanla qarinayan ) kuwa kalene waa soo oscdaan hamoogan hana ka maqnaan Gabayada Abwaanka inta qoran Dood dhulbahante iyo digash Idoor. Gabaygan waxuu la socdaa Gabayadii laga tiriyey Dagaalkii HAYE Maaweel oo gabaygan ka tiriyey isagoo jooga carabta guusha laga soo hooyey digashana uga dhigaya Iidoorka Waana markay Baxday Weedha ah "Abtiyaal na hambeeya" oo macanaheedu ahayd reerka yaan la is wada raacin ayaa Nina Arab ah gabay soo tirshay hadaan xoogaa ka sooqaadano waxaa ka mid ahaa Is Hubsada Dhulbahantoow ayaan Hoobal idiin tumine Halkaa markuu mariyey Ninkii Arab ayaa Maaweel gabay aan in yar ka soo qaadan doono laakin aan soo galin doono isagoo dhan Qeybta aan Maaweel u furnay yidhi:- Nimanyahow maxaanu u hubsanaa gorayo waa haade

Minjo hoolan bey leedahiyo baalo heeryaha'e

Nimankaan hangoolka u lulay wey hamranayaane

Hor Illaahay waa qalad in aan Arab la heesaaye Isagoo diidaana Arabkan uuba la hadlayo maadaama Dhibku gaadhay Habarjeclo, gabaygiisiina waa kan ee ahaa Digasho iidoor Indhawayto waa taanan deyin deelaydii gabaye

Dahrigayga waa tii aan ka jaray dihashadiisiiye

Daraan mariyey waa in aan murtida laga diraacoone

Waa tii aan dihnaan jiray sidii laas daroorimay e

Daadkuba dixda iyo dooxaduu dulun dulceeyaaye

Mar hadii aan dabuubtiisa helo ama dariiqiisa

Oo ay diiradu ii saaran tahay diidi ma aqaane

Hala diirsadee ararta maan idinku deeqsiiyo Axmadow dareen baa ka yimid doolo iyo hawde

Isagoo dirayskii sitaa oo duni iyo shaal iidleh

Oo dunayadii yarayd daran u hoos jiifa

Diracii Ismaaciil markii talada loo dooxay

Oo waliba dood liidata iyo digasho loo raacshay

Laye deyro dhaafkii tolkii waa dagaalamaye Dusha qararo damashii haye iyo ilaha daahyaale

Reerkii dalkaas lagu ogaa duulaan soo kiciye

Ma daahine diyaarsade hubkii duhur dharaareede

Derbaha gawlalaale iyo yamays duuda yucuboole

Dusha baalidhaye sebenka waa la isku duudsiyaye

Daraawiish ordaysaa gashay iyo duubcadii beriye

Difaac iyo markii weerarkii lagu dayeysiiyey

Keymaha diqowga leh markii ay digadu yeedhaysay

Ma dirgane sidoodii baqay daba jeedsheene Dal jiirkooda ruuxii ogaa daawashow dhimaye

Nin Dhulbahante daandaansadaa waa ducfiyayeeye

Duli baa ku dhaca reerka ay dacarta saaraane

Ina kaahin wuxuu daalibay oo doonayn buu helaye

Reer Yusuf meel lagu dusiyo daaqad baa maqane

Dildilaha ku yaal Adan iyo daahir iyo yeesif

Dadku waxuu ka sheekaynayaa waayo dabadoode Afartaa af lama daaliyee ma idin daaqsiiyey

Rag baa xarafka kala dooriyee ee dirato mawsheegay

Irmaan jaro danbeetiyo qaar ma isku soo daabay

Ma dawaarshay maansada anaan idinku deelqaafin

Mar hadaan dingiigsado golaha laga damaadshaadye

Dananka iyo goohaygii waa darab arooryaade

Daluunta iyo sidii wiida iyo digaxa maan yeedho

Oo maan dadweynaha salaan dabacsan gaadhsiiyo Doonyahu ma dhoofaan hadaan diirad loo sidine

Dabaqayda iyo foolkuba waa dajinayaane

Duufaanka waa laga qarshaa dirirka cawleede

Mar uun baa sidii dogob xoribay dakhalku liicaye

Hadii awr dibood badan dibadaha u hoydo

Dabarka iyo hogaanka iyo hadii deyrku qaban waayo

Keymaga dugaaga leh hadii daayin ku abaado

Mar uunbaa libaaxyada dibjiray kaga digsiiyaane

Haday naagi dowraari tahay oo diiday gurigeeda

Daryeelka reerka koobane haday dumiso geeskeeda

Nin keedii dalaaladay haday damac ka weydayso

Mar uunbaa dalaaqda dadoow lagu daweeyaaye Nin dabeecadiisu xuntahay diina kula haysta

Oo diirka kaa shaabaha oo duulal kale sheegtay

Hadii aad dadaal iyo wanaag daacad kaga weydo

Markaad daxan daxaysaba haduu dacar ku leefsiiyo

Mar uun baa dubuhu ugu dhacaa si aan la doonayne

Alla dakharku weynaa ninkii dilane yeelkiise Danbigaad gasheen habarjeclooy waa da'weyn yahaye

Wax baad duudka ku xanbaarataan ceeb dandaan lege

Meeshii dulaydiyo sula baan kuu darbi ahaaye

Sidii wiil duqii dhalay baan daadah ku lahaaye

Damiin baan ahaa maanta iyo dalan dalkaygiiye

Ducaan kaa mudnaa iyo xamdi aad nala dul joogteene

Inaad aniga ii duur xushaan dib uma eegayne

Haad kuma degdego aar oo daacurtii qabo'e

Hadaad doobnimo is taawiseen baan dablaan ahaye

U dulqaata idinkaa dalbaday dab iyo baaruude Idinkoo dagaan wacan helay oo duunyo badan yeeshay

Oo daramal iyo muusiko iyo danish tumanayaa

Adoo meel daruuraha u dhow danan ka dheelaaya

Oo nabad ku daaqaa iidoor daasad kuu tumaye

Doqontuna amaan aynaan lahayn waa ku dararataaye

Dibindaabyo idin haysa baad darayo moodeene Dabin baad lugaha kula dhacdeen daadsan oo adage

Deelaha qadhaadh iyo shiil baad daanka geliseene

Daluun malag iyo shoolad baad dalaq tidhaahdeene

U dulqaata idinkaa dalbaday dab iyo baaruude Dirirna waa ka joog amase daacad u ahow'e

Ceel ku dahaya duul kuu tashaday dad aan ku daynin

Hadii uu dagaal kugu qabsaday didib adoo jooga

Buntukhu dilaagiisu jabay shiishku dabarkiiye

danbaas yaalka iyo hootada baa igala doodeene

Markan isku kiin darana waa kaa dal qumisaaye

Sahan baas idinkoo fuushan baad dega tidhaahdeene

Dabay yaale baa idiin martay iyo diilin karimeede

U dulqaata idinkaa dalbaday dab iyo baaruude Hadii uu doobi buuxsamo in uu daato waw halise

Naf bariiqadeedii gashay baan hadal dariiqeyne

Waxuu gabay daldalay Adan-Carab waa idiin digaye

Maansadan la doondoonayoo haatan lagu daatay

Dahab bay ku miisaan tahay amase doolaare

Aan is dayno aan wada degno iyo aan isku duubnaano

Duqayda iyo xeerbeegtidii dalan kaclaynaysay

Iyo dooyadii dhowrka sano idinla duucaysay

Intaasaad shirkii kaga dudeen waagii dalinweyne Anigana dakanadii horaa laygu dowgalaye

Marna hadaan waxaan kugu dugsado kugu dareemaynin

Oo aan kugu diirsanayn dunida hoosteeda

In aan daaqsin geel kuu jirsado door anigaa bidaye

Malaa Dirir-dhabaad sahan sateen oo dookh idiin galaye

Daafeed u kaca meel fog oo durugsan weeyaane Afartaa af lama daaliyee ma idin daaqsiiyey

Rag baa xarafka kala dooriyee ee dirato mawsheegay

Irmaan jaro danbeetiyo qaar ma isku soo daabay

Ma dawaarshay maansada anaan idinku deelqaafin

Mar hadaan dingiigsado golaha laga damaadshaadye

Dananka iyo goohaygii waa darab arooryaade

Daluunta iyo sidii wiida iyo digaxa maan yeedho

Oo maan dadweynaha salaan dabacsan gaadhsiiyo Waxba yaan dalxiis idinku marin dhul aan la gaadhayne

waxba yaan idiin di'in sidii doogsii galabeede

Waxba yaan dabayl caafimaad idinku soo dayne

Waxba yaan durduurta idin odhan malabka doocane

Waxba yey tixdaan duubayaa dacalo dheeraane

Dulucdayda meeshan la rabo waan u daadagiye

Darandoori loo riday madfaca waan diyaarsdaye

War doodiga sulaaxu way ducufka Iidoore Hal maqaarka diidani salkay dalalaglesaaye

Dunkana waxay ku beegtaa halkuu deebku leeyahaye

Misna waxa danuunucu ugu jiraa dihashadiisiye

Dala haysataa iyo si kale wax u dabartaaba

Waxaad dunida kaga qayb gashaan shay dacaayad ah'e

Carab dalab leh iyo uur la dabo daanyeer dhaqankiye

Inkastaad damiin raadisaan dayri baan dhalaye Dilaal iyo malaal baa indhaha daan idiin sudhaye

Halka meesha laga doonayaa idinka diimoone

Waxaa dowlad la mucaaridaa dood siyaasi'e

Haday durugto sheekadu talaa laga dulgeeyaa

Daakhiliga kaa eexda waa laga dacwoodaaye

Dila iyo tola'ayeey wax garad kuma dareeraane

Soomaali oo la isku dilay waa damiinimo'e

Distoorkay ka xaaransan tahay dayina maysaane Daarood derajadii u furay oo uu diiday in uu haysto

Oo uu hawiye dayriyey oo dibada loo tuuray

Oo qaran ku duulaayey baad xalay dumaasheene

Dugsi iyo rag ina aadani ha iska daaleene

Dalagna lacagta ha iskaga gurteen dhidid

la'aanedeIn aad calanka dacal jeexataan diide reer bariye Doondoonistii hore baan diiq ku soo helaye

Diirka toban malyuun buu qabaa duulka aan ahaye

Waxii deeble geel iyo rag iyo dirir na soo gaadhay

Dugaanyadii shalay nugaal dacalka jiidhaysay

Oo sida dayaxa aadanahu dowmada u eegay

Oo sheekhu duubka u gashaday waa daqiiqaha'e

Dooxooyinkii beerdhiga bey ugu danbeeyeene

Daliil iyo Taleex baa lafahii duxayey yaalaane

Dingaraaradii waan qabnaa daarta jiidaliyeSidii baan dagaha ugu sitaa koofil dabasiide Adna dagantidaydaad kufriga daga lahaydeene

Dal yaqaanka idinkow ahaa Doora-Weynaha'e

Daraydii Jidbaale baa Iidoor nagu duleedsheene

Kolay duulkaleto tahay iyo idinka duulkiina

Cidna kulama daaweynsan karo duni Buluuglay'e

Wey idin dardaar warinayaa ducufsi yeelkiise Dhulkoo doogan dunidoo nimca dalagyadoo rooban

Waxaan daarad waysha uga qalay uguna daynwaayey

Oo ugu dirqiyey waa in uu dib ugu quustaaye

Hadii aan daboolkii dhagaha daamur idin awdin

Ama aan indhuhu daahsanayn aragna diiqoobin

Ama aan damiirka iyo xuskii idin dareen goynin

Malahayga daris qaadate ee galiya diiwaanka

Hadii kale waxii danabsan iyo dooga bal aan dhawro Kala Guur Gabaygan Abwaanku waxuu tiriyey, Dagaal ka dhacay meesha la yidhaa yufle ilaa Buurta Muse Ismaaciil, oo ah reer ka mid ah Habaryonis baa maalintaa sida Daanyeerka buurta galay halkaa waxaa ka dhacday "Sidii daanyeerkii Didib ma jeexsiiyey"markii jab xun ka soo gaadhay dagaalkaas halkaa ka dhacay,

Maaweel oo ah Naaleye Axmed.. Dhulbahante ayaa markaa digasho ahaan, gabaygan u tiriyey Waxuu yidhi:-

Indhawayto gabaygii ma tirin loo golayn jiraye

Waa tii aan galool ololka iyo dhigay guhaadiiye

Waa tii aan ka gaal gaaliyey oo goolada u xidhaye

In aan gudhay inaan gaabiyey iyo gaabis la imoodye Godob baan ka yaabay iyo cadaab geeri dabadeede

Caawana arimo gaar ah baa iila soo galaye

Garbay noqotey maansada in aan gaadada utomo'e Gusooraha onkoday waa inuu geela bixiyaaye

Hilaac galalac yidhi meel fog baa lagaga guuraaye

Inta gabay taqaan iyo abwaan ha isku guuleene

Giraantayda ha u fiirsadeen guunyo ruugleeye

Raga garashadooda cabiraa ha is galaaleene

Guna-Gado iyo hatago gudo Nugaaleede

Gal-Duur nimanka yaal waa inuu gama udiidaaye

Galimays adeerkood Absame yaanu gees marine Gadabuursi iyo Ciise iyo Geri ha sheegeene

Hadii guurti leeyahay Iidoor haysu guduyeene

Galgal baxaye sida roob gudgude bal aan gufaacoodo Xaajada ragbaa guba haday gees biciid tahaye

Niman yahow Dalkooda u gafay oo gayrshey calankooda

Niman yahow dad gacalo is jecel kala go'doon siiyey

Niman yahow Iblay goobalihi gamasyada u dhiibay

Oo waliba sagaal goor samaha loogu golo xaadhay

Niman yahow darxumiyo daladhacays darajadow haysta

Niman yahow hadaanu u gudinay ganafka noo taagay

Niman yahow waxay goobayaan aanu garan weynay

Idinkaa gumasytaha hadhsada geed siduu yahaye

Waad gada gadootaan hadaan Gaal idiin taline Hadii uu kufrigu geesta yurub kaaga gacan haadshay

Giriig iyo hadii aad Yahuud gacaladaa mooday

England goonyaheedii hadii ay gogoshu kuu taalo

Asaan goboladiinii shideen kayga gubi maysid Gubniyaal is daba jooga iyo gaas dablaa jira'e

Warsangali ma gaagaabsadaan gooba dirireede

Waligoodba meel lagu go'ay bay gool ka dhaliyaane Waa tii ay is guubaabiyeen gebi ragiiniiye

Gaadiidka meeshiyo dhahar waa ka soo go'aye

War gaashaan dhigoodii horiyo gaadh hayii yimide Gahayle iyo waa wada socdeen Naalayii guriye

Gar maqaatayaal wada jiriyo geesiyaal wadaye

Kuwaa soo gudbay waa inay gubato qiiqdaaye

Guryahaay oodi jireen sidii gaalo qudhinlay'e

war waa gabo waraan meesha ay gacanta saarane Sidayr maalintii aad soo gasheen giijiye u yeedhay

Gurmadkii habaysnaa markuu idinku soo gaadhay

Gariirkii iyo xiinkii miyaan galawgu hiilaabin

Guulaamada iyo uurada iyo leexada is goysay

Galaayuuska qaylada miyaan la isku geeraarin

Sidii gaydho ugub oo bilihii gaado baxa joogta

Oo meel gulgula daaqa oo gooha ku ogaatay

Intaan gelin dhamaan ma idinkaan goojo la amaarin?

War miyeydaan gadaal nooga bixin goosan idinkoo ah? Idinkaa gurguurta oo yaqaan gaadmo bahalayne

Iyadoo gadii tahay hantay goobtii libineede

Sidaa waliba waa la igabray oo la igasaasacaye

Garabgorayadii dawladii gaasta idin siisay

Gudigii la aaminay siday noo gol qabataysay

Inkastoo ragiinii ku go'ay guuldarana raacday

Guray iyo wahaabi baa ku maqan gaadmadii hore'e

Waxna ma gaysane tolkood baa gaydho loo qabaye

Waase loo galiilyoonayaa labada geed jooge

Waar gooray ahaataba marbaa loo gagabayaaye Oday gadhweyn baa hartigu kaga gam'aayaaye

Goc goclaysi baa soo socda iyo gorayo khaakhayne

Gowsaha is dhaafsade ragii gaananaan jiraye

Galkay seefta kala soo baxeen sida giniiseede

Garbey fuushay nabadii aan jeclaa in aad u guuxdaane

Idinkoo garaadada barya iyo gacan wadh mooyaane

Idinkoo go'aankiinii hore gudhiya mooyaane

Gudoon baa ka dhacay Sanaag in aad dib uga gooshtaane Kala guuray kala guranay Iidoor-gasloow gacaladeeniiye

Kala guuray oo waxaynu nahay gaalo iyo Islaane

Googaalihiina batay iyo gararamtiiniiye

Garbarka ha daysteene maan giirka kor u qaado

Taariikh gundheer baa jirta aan abid gaboobayne

Wali geenba garasho iyo xeer ilama gudboonayne Gudumo baanu nahay waxad tihiin godortii guuraa

Galool baanu nahay waxad tihiin gowlal iyo booce

Gocoso iyo dhalool baad tihiin aan gunba lahayne

Guban baad ku noolan jirteen gu' iyo jiilaale

Geed xananadiis iyo xiji baad guran tiqiiniine

Geeslaha riyaad baad aduun qudha lahaydeene Intii aynu kala guursanay baad geela dhaqateene

Intii aynu kala guursanay baad galo xamaasheene

Intii aynu kala guursanay baad gegi ka heesteene

Intii aynu kala guursanay baad goolal qalateene

Intii aynu kala guursanay baad gob u ekaateene Anaa u geeyey magacii guud gebiga soomaale

Durdurkaa janjeedhsada hadaan gibilku xeernayne

Abidkay gar gaarkiina wow geelalaan jiraye

Dal dalooladaad yeelataan waan gufayn jiraye

Inkastaad abaalkay gabteen waan idiin galaye Gardarooyinkiina iyo ma rabin guluf colaadeede

Idinkay gelinsiinaya ee waan ka gaabsadaye

Maantana wixii go'ay go'e oo geeri loo dhalaye

Garawshiiyo waad leedihiin guuyo iyo ruuxe

Adigoo garaadkaaga qaba la isma gowraco'e

Gabaahiiro lama joogsado iyo gole abaareede Jamhuuriyada aan qaybsano iyo goosashada aad u ordayso

Gafuur buurka aad noo qabtiyo ciil ka bixi maysidIyo godobta

Daaroodka kale guule idin doortey

Waa waxa intaydan goblamin layska soo galaye

Niman yahow wax lays kuma gudbo ee talo garaadaysta

Hadii kale dan baa gara gorayn gaaga soo hadhaye

Isna gubte gantaalaha safani hadin garaacaane

Isna gunaanadee jeerimadu hadin gobolayso Afartaa garaado iyo galo gohayntii dheh

Guga roob oo soo onkoday gababacdiisii dheh

Guraa jalowle iyo hilaac galalacdiisii dheh

Gufaaco iyo gugoo khooray galan galkiisii dheh

Geeraaradaan tirin jiray iyo gabayadaydii dheh Gujo kalena waa dawladiyo gohashadeedii

Gabaarayda lama aamino iyo gool abeesyada'e

Bahala is gaabsha oo wax gana hay gunaynina'e

Waagii hore buu noo gabaday gogol la naaxshaaye

Gacmo daalis buu kororsadaa guban nin beeraaye

In dooraa galbeed loo socdee bari haloo guuro Gabayada abawaan Maaweel . Gabayadan waa ku wisii ugu caansanaa iyo kuwii ugu caansana aee ay raga maansada colaadeed ka dhexay say uu ugu jawabay ee la soco. Cabdillaahiyoow hadal rag kale ha igu ceebayne Casho keliya meelaan maraad igu cadhayseene Caddaana uma hubtide awgayoow ways cunsuriseene Cadri baad I saarteen abtoow adiyo cuurkaaye!!!. 2 Barre wuxuu Siraadley u koray guudkana u seexday Maaweela surucii ku kacay Surrad u gaadhsiiyey Oo labada buuroode siman maanta kala saaray Oo ay safaynka u yihiin loona kala soocmay Ee reer Sanaag nabad gelyada ugu safaadaayo Ma sinsaaro xidid baa dhacdoo maro la saaraayo Ma sabool hunguri jiitey baa loo suburi waayey Ma sokeeye gaajaysan baa sarar wan weyn qaatay Ma ciqaabadaa sahakan dhacay laysku weada seegay Mise reer magaal saaqidaa seef isugu dhiibey Saqda dhexe waxaa loo tumaa sacabka waa xeele Sididiida iyo hiihdu waa sogordoh waayeele Suul-daaro meel loo wadaa lay sandahayaaye Ilaa gabayga meel lagu sardoho sababna loo yeelo Oo aan saxiixiisa helo waydin sugayaaye Saaxiibayaal noo dhakhsada waydin sugayaaye!!. 3 Sakaar weeynta Kiiniya marakaad saar la tumanaysey Saqda dhexe habaynkii adoo saambe jebinaaya Adigoo surwaalkii dhigtiyo saacaddiyo koodhka Oo aan sanqadhi kuu baxayn laguna saaraynin Oo sawdka kaad ugu jeclayd sare u qaadaaya Simbiidhooyinkaad dhigi jirtiyo seleladaadii dheh!!. Khaliif Xasan Walah wuu ii soo jawaabay, waxaana ka mid ahaa gabaygii uu ii soo diray: Sakaar weeynta Kiiniya markaan saar la tumanaayey Markii aan surwaalkii dhigtiyo saacaddiyo koodhka Kolkaan sawdka kaan ugu jeclaa sare u qaadaayey Ma saqeeyihii baa warramay gurayey saabaanka Ma sameecaddii baad ahayd hadalka saydhaysey Siglankiyo halawgii miyaa kuu sudhnaa dhegaha Duq sagaashan jirey baan ahay iyo dayr siyaada’ahe War maadaa sirtaydiyo ogaa waxaan samaynaayey!! 4 Dadqal yahow hunguri daamadaa dawgalkaa yahaye Dibnahaa Illaah kaaga dhigay dararti maandeeqe Ninkaan dabaqa kuu buuxinayn waad dudubisaaye Sida aarka Doollo iyo fadhiya daarsi iyo Faafan Oo wiig intuu soo dib jirey digi ka yeedhayso Oo daacuftiisiyo wejiga laga dedoonaayo Oo debedda soo yuururaan cidi danqaabaynin Dawo ma leh naftaad maalintaa daanka gelisaaye Sida roob intuu dirin cuskaday doog ka bixi waayey Ama Diiri meelay gashay oo daaqi ka idlaysay Ama bohol dalooshoo cirkii da’ayey qoyn waayey Durdur lacaga, duufaan nimca ah ah, daaro wada Luula Deeqii Illaaheen haddii lagu dabaalsiiyo Kolba adigu kii diif lahoo duud xun baad tahaye Hadba ruux dal dheer kaa jiraad doona leedahaye Dahraan iyo Xijaas iyo intaad Khobor ka soo duushey Daman maysidoo waxa ku galay damac magaalada’e Dayrkii Sucuudiga intaad duhur ka soo boodey Dadkeenii anaa kuu hadhaye ma igu soo duushey!!. Saaxiibkiis Barre-yare kolkuu tixdayda helay ayaamihiiba wuu ka soo jawaabay oo wuxuu u soo tiriyey tixdan, wuxu yidhi: Daldalyohow af xumo duur xuluu dawgalkaa yahaye Dibnahaa Illaah kaaga tiray sun iyo deebaaqe Nikaan dabar lugaha kaaga xidhin daqarna kuu geeysan Amaan daanka feedh kaala dhicin waadan dayn karine Haddii duunyo cay lagu helo oo dawlad lagu gaadho Daarood ku sii hadaladaan daahirka ahayne Dadka kalena waa kuu fasaxay adiga deelqaafe Duqsina wuxuu gubtaa maalintuu maraq dabaashaaye Daf uun baad I soo tiri sidii xaabo daad sido’e Nina haddii dabaakh lagu ismo uu daasadaha maydho Danba wuu isaga yeelan jirey damaca naagoode Inaan maraqa kaa daadiyaad igu diraysaaye Sida aarka Doolliyo fadhiya dabaqyadii hawdka Dadkoo iga fajacay xoolohoo didaya xiinkayga Waxaad iiga daba qaylisaa Dawac sidiisiiye Buuraha dubaaq xaajadaan geeyey dabadooda Maadaa duwadey dhawr ninoo doonayaa jiraye!! 5 Nimankii qurbahan laasimoow aaxin soo noqoye Leedada fardaha kuma galaan odayo liitaaye Leexada markuu tiigsadiyo laashimo u muuqda Laafyaha markuu kala baxshood leeb la galay mooddo Laxaadkiisa wiilkii qaboo labaca mooyaane Lawyadu ninkii ay debceen loodin kari waaye Lixdan idinka oo wada jiruu liicay dhabarkiinu Lanleebadu markay idin gashaad luufka barateene Haddaydaan hablaha laylyanayn haysku laalina’e Lebis fiican waw iibisaan laasin qaayo lehe Ha yeeshee halkaan laabtu jirin kuma lulmoodaane Leeleelka dumarkii Kuweyd looxa lagu duugye London bay ka faalaynayeen maanta labadiiye Wax la yidhi libdhada soo baxdiyo laydha ma arkaane Wax la yidhi lamaanaa ka xidhe lug iyo waaxdeede Haddayna le’anayaan gacalka jare umana laabtaane Siday Luul ka gurayaan dhulkay laan ku qodayaane Lafse qaloocan baa laga alkumay liisha naagaha’e Hadba meesha lagu laynayuu ladh uga muuqdaaye Lalabaha hadaydaan ka dayn laadka iyo hiifka Amaad laamiyada raadisaan waydin lurayaane Lo miyaa gabdhuhu qoob ka xidha waad ka lulataane!! 6 Xasaradow miyaa Maxamedoow xarafki kaa weecday Xigaaliyo qaraabiyo tol iyo xidid ma ceebaysay Miyaan xaal ku qabanayn af waa lagu xujoobaaye Nin magaalo wada xaasidaa waa xaqiirnimo’e Waxa aan xogtii helay inaad xaasna leedahaye Taadaba xoriyad sii haddaad xumo la doonaysid Anagana xijaabkaa u daa xaydka lagu meershey!! 7 Xisaabtayda Sheef kuma qorayn mana xusuusnayne Inuu aniga ii xaydan yahay ma xusbadaynayne Lugtooday riyuhu xaabadiyo xanan ku doontaane Xaruurigan magaalada degsaday ways xanibayaaye Goortay xamaasadi dhacdoo la isku xayraamo Xisbu mucaarad sida uu yahoo Harar xoraynaayo Xusul duubka iyo guuraha iyo xawligiyo diifta Xididka iyo sokeeyahaba waa inuu xujeeyaaye Sidii habar xinaha iibisa oo xaafadaha meerta Oo xoogag diirdiiran oo xeegada ciyaarta Xagaasuu u sii qaadayaa waruu xambaaraaye Muxuu xaal igaga doonayaa xilo miyaw jooga! 8 Halkii lagu dhintaa buu nin ragi guul ka dhaliyaaye Midse dumar dhexdoodiyo haween qaad ku dhilanaayey Inuu golaha dhinac joogsadaa waa waxaan dhicine Dharaarahanse Maaweel haddaad hadal la soo dhooftay Dhamaan baa diyaar loo ahaa kaan dhaliil geline Haddaanu dhaawac kaa yeelanayn waanu kaa dhuriye Dhowaanse reer Margaab1 sheekadaad kula dhex meeraysey Ogoobeey dhankaad ula qasdiday nooma dhaadhicine Dhabaan kuula wadayaa hadduu dhaamo kii hora’e Haddiise xarafku kaa dhaaban yahay lagu dhaleecowye Aniguna inaan kula dhigdhigo haw dhursugin taase!!. 9 Bashiiroow warkaad soo dhurtee igu dhaleecaysay Dhawdaad lyeedhiyo dadkood dhiilo gelinaysid Sidii dhagax qof waalani ridoo dhiibshey gacantiisa Dhab-darro iyo is yeel yeel inaad dhalada ii xaadho Oo aadan ii soo dhabacan cidi ma dhaadayne Dhayalse hadalku iigama tago iyo magane dheel dheele Dhuuxiyo laftaan kala sugay iyo seedahaw dhigane Dhulkana waxaan u doojaa sidii dhibicda roobaade Inuu gabaygu kaa dheeliyaa waa dhirrici weeyne Raganimada waa loo dhashaa lalana dhoofaaye Dhacadiidka guudiyo ma aha dheehan kugu yaale Waa dheefta maankiyo caqliga la isku dhaamaaye Waxyna abeeso kugu dhaawacdaa dhul ekaansha’e Waa dhabana hays Dhidar libaax dhaar u soo diraye Dharkayna caanihiis lama dhamoo waad ku dhimataaye Dhunkaala waxaad cantuugtaa markaad dheelmo leedahaye Hadday nabadu waa lagu dhergaa kuu dhadhami weeydey I dhegayso caawaan tixaha kuu dhambalayaaye Markase suuqa laysula dhaco iyo dhaantadiyo jaadka Dhan kaluu jiraa dumar ninkii laga dhex waayaaye Ha dhabqinina afsoomaaliga oo haysu dhiibina’e Haddaad hadalka dhiiftaad u tidhi kaga dhabaynasid Ha dhuumaalaysanine maad halkaa horay u soo dhaaftid! 10 Dhardhaaradu hadday laba yihiin dheri ma qaadaane Waxaa dhagaxa kale loogu daray shaygu yuu dhicine Qofna keli ma dhiirado haddaan dhawr la ciidamine Dhuuryaale kama liidanee aan isku dhoobnaano!. Col la dheelmay meel lays dhigay iyo guluf dhalaan dooxa Dhinacyada hayaayda u baxday iyo dhiilo dami weeydey Adigoo dhabiibyey oo jilcay oo dhoombir kugu yaalo Dhakhtar kula tegyaa iyo si kale kuula dhididyaaba Nimaan dhidid adoogaa ku jirin dhaqana kuu keenin Hadday dhahato waa kaa tagaa kuuma dhiidhiyo’e Dhabar baan ka soo wada baxnay iyo dhayso habaraeede Wuxuuna dhabarku ii daalayaa yaadan dhaxamoone Dhabbo keliya aan wada marroo aan isku dhoobnaano!. Dhafrkii tidcani aqalka waa dhidib adkeeyaaye Shan dhagaatiyaal wada jirkood dhumucdu weeyaane Hadday dhudiba meel taagan taahay dhiil ma hayn karo’e In kastoo dhufeeciyo xaskulo dhuub leh laga diiro Lama kala dhuftee xadhiga waa la isku dhawraaye Inaguna dhiggiisaan nahee aan isku dhoobnaano!. Dheeriyo dhowiyo jooge iyo dhaafi iyo qaayib Dhedig iyo labood ceebtu waa ina dhex taallaaye Dhalinyariyo waayeelba waa ina dhibaysaaye Dheg la jaray daloolkaa hadhiye aan isku dhoobnaano! 11 Soomaali xidid baa furraa tan iyo xaataaye Waxaana xawl marriidada ka galay xeer qabiil dhigaye Xanjareeridaasay tolimo ku xejinaayeene Ilaa kaas la xidho Baanday2 uma xasilaayaane 12 Dhul shisheeye dhacadiidsi iyo ma laha dhaax jooge Dharaar iyo labaa lagu sugaa dhaanka kuu maqane Haddaad dhaaftid noloshaadu way kala dhantaalnaane Dhalaankiina soomaaliyeey dhoofka ka ilaasha!! Dhurwaayada dad quutaa jiroon dhaafin oo cuna’e Dhinacyaa u wada kaydsan iyo Dhidar baruur weeyne Dhudhun dhaylo Khaansiir kuwaa dhuuxayaa jira’e Dhegsin Haram-cad, dhay jeex Dawaco hilib la dhuundhuunshey Daayeer dhuguugucay haddii Dhiishka lagu siiyo Waxaan waalidkood dhaawan jirin waa ku dhegayaane Dhira dhabato iyo caano aad dhirin dhir moodaysid Ama dhiil khamriyahoo la furay wayska dhamayaane Dhalaankiina soomaaliyeey dhoofka ka ilaasha!! Gabayadan waxaa ay Maaweel Is dhaafsadeen rag kale wixiii qalad ah ee aad ku aragtan ku soo dir Badhan6@hotmail.com By Maxamed c/laahi Cali tiriig (hunbani)

Wadnahay dhag-dhag iyo nagnag i leh anigana

Ka Dhiibo Fakradaada (Riix: comments)

Ismaaciil Mire:Annagoo taleex naal

Gabayga wuxuu ahaa warbixin, uu Ismaaciil Mire, ka mariyey dagaalkii ay isaga hor yimaadeen Daraawiishta iyo Ciidankii Ingiriiska ee uu ammaanduulaha ka ahaa Richard Corfield. Dagaalkaasi wuxuu ka dhacay goobta loo yaqaan Ruuga ama Buurta Dulmadoobe, 9kii Agoosto, 1913kii. Gabaygu waa warbixin ka warramaya sidii dagaalka loo qaaday ama loo abaabulay, sidii loo duulay, weerarkii iyo sidii xoolihii

Looga soo dhacay qoladii lagu duulay, dhimashdii Koofil, iyo ugu dambaystii soo noqoshadoodii iyo saamigii geela. Ismaaciil Mire, wuxuu ugu warramayey Sayid Maxammad iyo Qusuusidii Daraawiishtii kadib markii ay xoolihii keeneen Xaruntii Daraawiishta ee Taleex iyo gacan laga soo jaray Corfield. Gabaygu wuxuu ka mid yahay gabayada nooca ugu sarreeya. Qofkii bartaana uu aqoon weyn ka heli karo.
Wuxuu Yidhi Abwaankii:

Annagoo Taleex naal jahaad taladi soo qaadnay,
Toddobaatan boqol oo Darwiish togatay neef doorka,
Sayidkeennu tii uu na yiri Torog ku heensaynnay.
Wareegada waxay uga tawalin yaan wax kaa tegine,
Sibraar caana geel loo tabcaday Talax ku sii maallay,
Misna tawlka qaalmaha niniyo tulud u soo saarray.
Ilaahay ha tabantaabiyee noogu tacab khayrka,
Shakadaha intuu noo tamilay tiisa nagu waani,
Tiirkii Rasuulkiyo sharciga toog ku wada fuullay.

Galabtaa taxaabiyo kadlaba toobiyaha qaadnay,
Habeenkii fardaha waw turnaye taag ku sii mirannay,
Tun biciida lagu qoofalyoo xamashka loo taabay.
Goortii ay Talaaduhu dhaceen talalayoo reemay,
Tixda gabay kolkii aan akhriyey toosi niman jiifay,
Tiraabkaygu meeshu ka baxay la isku soo tuumi.
Salaaddii markii loo tukaday yaari kaga taagnay,
Togga Ulasameed dooyadii horay u tuuryaynnay,
Intay Timacad noo soo arkeen marada noo taage.

Sengeyaal tabaadihiyo gool weerarka u tooxnay,
Sidii Teyse rooboo onkoday tiririgtii yeedhay,
Teeriyo Berbera qayladii tahan la waydaaray.
Tiiraanyo ololkii dhulkii taani naga qaaday,
Tafwareemanmaynine intaan tubay ku aanshaaday,
Taambuuglayaaliyo kuway tebaysey soo gaare,
Annaguna dagaal kama tagnee tiimbad ugu rooray.
Tala xumada awrtuu xiray baqi tarraarsiinnay,
Girligaanku meeshu turqaday lagu tu’sii geela,
Tirsanmaynin uunkii tirmiyo Tulushle Iiddoore,
Turjubaannadii daba socdiyo Koofi lagu toogay.
Maadhiin turaabtaa ka badan tuurta kaga qaadnay,
Gaaladu waxay tacab lahayd taabnay subaxaaba,
Tukihii intaan niman u waray tobanle soo qaatay.

Galabtaa carraabada ku timid Turugga Buuhoodle,
Gebagebo u tooxnoo Kufriga Maarre kaga teednay,
Habeenkaa ninkii tabar badnaa tarantarree gaarka,
Habeen kalena Taxaasheey Nugaal Godan u tuuryaynnay,
Habeen kalena Tuuraha Cadduur toolin kaga maallay,
Habeen kalena tagaabeeye iyo tu’innay Hayllaawe,
Habeen kale Dariiqada tubnoo toosan lagu qaybsay.
Toban gool tabaadiga noqdiyo toban unuun-gooyo,
Iyo toban tiftii hore rimayoo taawi lagu qooqshey,
Iyo toban abeer tawl ahoo tikhilka qaalmooda,
Iyo Toban irmaanoo aniga la igu taageeray,
Iyo taan eryoon jirey kolkay toban tahaan joogto,
Tookh laguma faaniyo afaan taabbud noqonayne,
Intaa Xarunta soo tubay xaqaa lagu tanaadaaye.

Warka Tuurre waa laga hayaa taniyo Iimeeye,
Waa Xamar tarraaroo haddana taab ku sii daraye,
Taltallaabsigiisiyo kadlaha tabo kalaw dheere.
Kolay toban riyaad tahay adduun waydin tirayaaye,
Tunkaana waan ka soo xirahayaa Timirki dheeraaye,
Ma baddaa tuldaha loola kici Tuurre naaxsadaye?
Tafantoofka gaalkuu u dilay waa tix geliyaaye,
Suuldaan Ruunna loo tebi inaan tuuladii gubaye,
Tulud uma godlaan reeruhuu tawl ka saanyadaye,
Anigana tis bay galay intaan col ugu taagnaaye,
Tima soohanloow Eebbahay kuma tabaaleeyo.

Ka Dhiibo Fakradaada (Riix: comments)

Guuguule: Ismail Mire

Gabayga aan Ciwaanka ku sheegay,haddaan faallo gaaban ka bixiyo
sidii uu ku soo baxay: Ayadoo dalkii ay ka dhacay abaar aad u daran ee lagu baaba'ay ayuu Ismaaciil wuxuu hadhsanaayey geed. Kadibna shimbirka la yidhaahdo guuguulaha ayaa geedkii
dushiisii soo fadhiistay, dabadeedna wuxuu bilaabay in uu
halkii ka ciyo, isla markaas uu joojin waayey guuguudii.

Ismaaciil goortuu shimbirkii qayladiisii ka yaabay, wuxuu kula hadlay gabaygan. Gabaygu aad iyo aad ayuu u miro wanaagsan yahay, Soomaalida intooda gabayada jeceli way maqleen, Waa gabay qiimo badan, Marka Ismaaciil wuxuu yidhi:


Guuguulihiiyow haddaad guga u ooyayso,
Oo aad moodday keligaa inuu gubayo jiilaalku,
Oo aad gabooyahan ku madhan gama' la'aan diiday,

Ayna gocosho awgeed ilmadu kaaga gobo'laysay,
Guumays cirroobaan ahaye war an ku gaadhsiiyo,
Gartaa maaha keligaa inaad gaar u cabataaye,

Giddigood addoomaha waxaa gaadhay nabar weyne,
Abaar gaag ma reebaa dhacdiyo gaatamoo kale e,
Geelii adduunka u adkaa gobollo waydowye,

Golihii ka kici waa raggii gaydho hayn jiraye,
Tuuladay ilgabadlaynayaan gobol barbaartiiye,
Ninkii timirta goob dhigi lahaa jiingaduu geline,

Ninna uma garaabeen haddaan gaadhka laga hayne,
Gammaankii ka maray dhoodi iyo galaxyadeediiye,
Gumburigii bar baa joogsadiyo goroyo cawshiiye,

Saryankii garbaha weyn lahaa geed ka kici waaye,
Wuxuu gooni daaqii habsaday gubaddadii Hawde,
Garanuugti iyo deeradii gaag yar baa hadhaye,

Gobay iyo askari geyfan baa goodirkii jaraye,
Guuyadiyo jiiskii hadday kala gol waayeene,
Kama guuxo aar goonlihii geliga toomoode,

Shabeelkii gabraar lagu idlee giiro layn jiraye,
Oo gododka kama soo ciyaan gabannadiisiiye,
Hargihiisa nimankii gataa guuldarraw sidaye,

Gaadiidkii la dhaansanahayiyo giindhaygii maraye,
Ahmigii la gawrici jiriyo gaabay adhigiiye,
Goggii subagga laga buuxin jirey hataan gorofaadye,

Basaas bay timihii uga go'een gaaridii dumare,
Galowgiiiyo fiintii naf bay giida la hayaane,
Gorgorkiyo dhurwaagii laftaad galayax mooddaaye.

Garad Faaraxiyo Maxamuud Garaad ma leh gammaankiiye,
Cood kama gurxamo dooxaddii garada fiicnayde,
Garoowe iyo Bookh bay harraad qaar u go'ayaane,

Gaajiyo rafaad bay qabaan garow la'aaneede,
Ayaxii geyiga joogi jirey guuto lagu saarye,
Gubniyaa hareeraha ka maray gaariyaal wada e,

Geedaha sun baa loogu daray geerinaw badaye,
Wax ma galabsanine maalin baa loo guddoonsadaye,
Adigaaba lagu gaadayaa waadan garanayne,

Guuxiyo cabaadkiyo haddaad gooha damin waydo,
Quruumahakan wada geyfan baa baalka kaa guriye,
Gaagaabso oo aamu yaan gaar lagaa qabane!!!





Ka Dhiibo Fakradaada (Riix: comments)

Ku Nasashada Heesta Caawa Waa Fanaanadda Soomaaliyeed ee Codka Alle Ku Manaystay:Hodan Cali Cilmi Ciid

Ka Dhiibo Fakradaada (Riix: comments)

Banaan bax iyo gabay Cajiiba Iyo Buuoodle

Ka Dhiibo Fakradaada (Riix: comments)

Xudun iyo Xusuusti Waagi

Ka Dhiibo Fakradaada (Riix: comments)

Daawo: Caaqil Maxamuud Xaaji Cumar Camey.oo Laanta Labiga u Socda(Maansha Allah).

Ka Dhiibo Fakradaada (Riix: comments)

MAGACYADA HABLAHA SOOMAALIYEED

HALKAN UGA RAADI MAGAC GABADHAADA

Magacyada loo bixiyo hablahayaga waxay muujiyaan hiddahayaga, deegaan iyo asal ahaan halkaannu ka soo jeedno, kobta juqraafi ahaan dunida kaga noolnahay, ama waxay cabbir muuqda ka bixiyaan muuqaalka inamaha, qaab iyo qeex uu waalidku la jeclaado ama u saadaaliyo. Mararka qaarkood laga yaabee haweeneey jeeska ka tirsan ama ka tirsanaan jirtay in loogu magacdaro oo lagu sammiyo.



U wanqalidda gabadhaada waajib weyn weeye oo muhim ah. Cilminafsiyahannada (psychologists) waxay sheegaan in haddii habluhu ku faraxsanyihiin magacyadooda, nafsaddooda inta ay ifka joogaan waa u riyaaqsanaanayaan. Waqtiga kaaga baxa ka baaraandegga u raadinta magaca ugu habboon, dhawaaq wanaagsan carruurtaada dheddigga ah, kayd weeye aad mustaqbalka u Aaydo.
Waxay magacyadu nisbeeyaan joog, qurux, midab, ama habsamaanta inanta sida gaarinnimadeeda, geesinnimadeeda iyo naxariisteeda.
Tusaale, inantii ugu horreysey ee Dhiimo loo baxshay, laga yaabee in looga jeeday in ay lahayd midab aad u casaan ah oo guduud takhti ah. Sidoo kale, Qumman – inan weeye hagaag, hufnaan iyo wanaag badan lahayd.
Hablaha qaarkood waxaa loogu magacdaraa dhirta, caleenta, iyo ubaxa, sida Cosob, Magool, Ubax, iwm, xayawaannada sida Qalanjo. Qaar kalena waxaa la siiyaa magacyada xilliyada iyo maalmaha sida Gudhalad, Isniino, iwm.
Sidaas darteed, magacu waa aqoonsi ruuxu leeyahay oo muujinaya halkuu qofkaasi dir iyo isir ahaan ka soo jeedo. Waxaa ila habboon in aan la dhayalsannin, laga teginnin oo la sahashannin afka iyo luuqadda, dhaqanka iyo hiddaha magacyadu ku salaysanyihiin oo ay ku qotomaan

A
Abshiro, Abyan, Afraxo, Ammaan, Amran, Aragsan, Arraweello, Ardo, Arliyo, Ashkiro, Askaro, Axado

B
Baahila, Baar, Bariido, Barkhado, Barni, Barrey, Barwaaqo, Basro, Baxsan, Bayddan, Beegsan, Beerlula, Biciido, Bilan, Billaddaya, Bishaaro, Bogaad, Bullo, Buney, Butaaco, Buuxo.
C
Caanood, Cabban, Cadar, Caddey, Cajabo, Calaso, Canab, Canbaro, Carfoon, Carraabo, Carro, Cartamo, Carwo, Casey, Cawilo, Cawo, Cawrala’, Ceebla’, Cibaado, Ciilla’, Ciiltira, Ciribbuuxa, Cosob, Cubtan, Cudbi, Cuddoon, Cugan, Culan, Culimmo, Cureeji, Cutiyo.

D

Daado, Daaho, Daawad, Dahabo, Dallaayad, Dallaayo, Dallays, Damman, Darmaan, Daruuro, Dawo, Dayaxo, Daynabo, Deeqo, Deggan, Degmo, Dihin, Diiddan, Diimmoon, Diiran, Diraaco, Doonbiro, Duco, Duda, Duddo, Dugsiiyo, Dugsoon, Dulman.
Dh
Dhaadsan, Dhaayo, Dhalaalo, Dheeho, Dhiimo, Dhiirran, Dhikilo, Dhimman, Dhimbilo, Dhoofo, Dhool, Dhoorweyn, Dhudi, Dhuuban, Dhuubo, Dhuulo, Dhuuxo.

F
Falis, Falxado, Fanaxley, Farax, Fariido, Farxado, Farxiyo, Faynuus, Feeyig, Fiido, Filad, Filan, Filsan, Foojiga, Foos.
G
Gaadsan, Gaarri, Gaarriyo, Gacaliso, Gacalo, Gaceedo, Gadiido, Gallado, Gargaaro, Gaylamo, Geeddiyo, Geelo, Geenyo, Gefla’, Gobaad, Gobey, Gordan, Guduudo, Guhaado, Gudhalad, Guuleedo.
H
Habban, Habboon, Habsamaan, Hagarla’, Haldhaa, Halgan, Haweeyo, Heego, Hibaaq, Hibo, Hiddo, Hillaac, Hiro, Hodan, Hodman, Hogol, Hoobaan, Hoodo, Hoombarro, Hufan, Huryo.
I
Idil, Idilo, Idman, Iftiino, Iido, Iimaan, Ilkaag, Ilroon, Ilwaad, Indhadeeq, Indhawroon, Ishaaro, Isir, Ismoog, Isniino, Istaahil.
J
Jalaqsan, Jamaad, Jawaahir, Jeegaan, Jinnow, Johro, Johorad, Joogdheer.


K
Kaabo, Kaad, Kaadsoon, Kaafiyo, Kaaho, Karuuro, Kinsi, Koos, Korraad, Kutubey.
Kh
Khadro, Khaladla’, Khayrto.
L
Laaco, Lacago, Ladan, Leexo, Lisan, Luul,
M
Maandeeq, Maano, Macay, Magool, Malabo, Markabo, Marwo, Miido, Mullaaxo, Muraayo, Murriyo.
N
Naadiyo, Naado, Naaleeyo, Nafiso, Nagaado, Nagan, Naqo, Naruuro, Nasteexo, Nuurto.
O
Ogaal, Oriyo.
Q
Qaafo, Qaayaweyn, Qaladla’, Qalanjo, Qarad, Qoordheer, Qoran, Qorraxo, Qumman.Quwaaxo.
R
Raagsan, Raalliyo, Raaqiyo, Raaxo, Rako, Rakuubo, Rashiido, Raydabo, Reemo, Roobo, Roon, Rooxo, Rummaan, Ruun, Ruxan.
S
Saado, Saafi, Saaqo, Sabaad, Sagal, Sahwiyo, Salaado, Saluugla’, Samawado, Sareedo, Sarreeyo, Saxansaxo, Saxarla’, Siman, Sitey, Soohan, Subkan, Suleekho, Sulubo, Sureer, Suubban.
Sh
Shaadiro, Shacni, Shahmaad, Shamado, Shankarroon, Shaqlan, Sheegan, Shifo, Shoobo, Shumey, Shuun.
T
Tagsan, Taliso, Tanaad, Tawllan, Tigaad, Timiro, Tiriig, Tisqaad, Toolmoon, Toosan, Tooxey, Tusmo.
U
Ubax, Ubbolacag, Udgoon, Ugaaso, Ulasan, Umal.
W
Wacan, Wanaag, Warfog, Waris, Warla’, Warmoog, Warroon, Warsan, Wiilo.
X
Xaadsan, Xaali, Xaddiyo, Xalwo, Xamaro, Xareedo, Xiddo, Xiisaan, Xinbilo, Xirsiyo, Xorriyo, Xukun.
Y Ka Dhiibo Fakradaada (Riix: comments)
Yusur, Yuusa.

Jecliyaa Jamaad - Jaango - hees wadani

Ka Dhiibo Fakradaada Hoos.

Gabay qiiro leh “Ugub maaha taariikhdu”Abwaan Mahdi Yuusuf Max’ed

Inkastoo Abwaan tahay gabya ama aqoon fiican
Adigoo og Eedaha jiriyo Aanadiyo boogta
 Ayay Taladu kaa oogsantaa oo Af xirantaaye
 Amay kugu ijbaartaa Arrimi Aamus iyo yaabe
Oo aad Afkaartiyo Ra’yinga ka irdha qaadaaye
Ha yeeshee Axwaasha iyo markii aan waqtiga eegay
Ihaanada markii aan arkay iyo Eelka bixi waayay
 Xaqa in aan adimo oo dadkii urursho mooyaane
In aan aamusoo lay Af jigo waan aqbali waayay.
Dabkan olola Uurada kacdiyo oohintiyo buuqa
Aqal dumay Uluufaad dhintiyo Mayd Arladi buuxshay
Qax aloosan Eedaad batiyo Shacabkan uugaabay
Awoow iyo Ayeeyiyo Umulo aragti loo laayay
 Ilma lumaya oo Waalidkood garan aqoon waayay
Aqsa ooman oo Ila socdiyo Roob onkoda weyday
 Argagaxa Indhaha taagmay iyo Yaabya Amankaaga
 Dad wuxuu Anfaco haystay iyo Agab la dhaafsiiyay
Ashtakada Alloowdiyo baryada Awliyada Eebbe
Inkaarta iyo Aweytida dhacdiyo Belada aynfaaday
Iyadana markii aan arkay ee waqtiga eegay
Umaddii in aan uujiyo oo urursho mooyaane
In aan aamusoo lay af jigo waan aqbali waayay.
Adduun siduu u kala adagyahay ayaa loo arimiyaaye
Axdi lagu heshiiyoo ma jiro, la ixtiraamaaye
Waxaa Eed leh Ruux aan lahayn Aalad iyo Xooge
Qof kastoo Itaalkii yaryahay uunku wada liidye
Allah mooye Aadane ma jiro noo Ixsaan falo e
Unuunkaa la wada gooynayaa Ubadki soomaale
Haddaan Ehel na aabeeya oo noo arxama waayay
Xaqa in aan addimo oo dadkii urursho mooyaane
In aan aamusoo lay Afjigo waan aqbali waayay.
Isra’iil haddii loo igmaday Aayihii Carabta
Soomaalina Amxaar iyo Tigree lagu amaanaystay
Waa wax Uurku diidoo Qalbigu ka anfariiraaye
Waa Ari ilaaliya layiri Uubatiyo Weere
Ama Ayra Geel oo libaax Xero u oodaaye
Ama Jiir Bisado aaminay oo soo ag joogsadaye
Dadkan Nacabku aanaynayee ka irdha qaadaynin
Ee Uubta loo qodi hayiyo Iilka dhuganaaya
Iyagana markii aan arkay oo waqtiga eegay
Umadii in aan uujiyo oo urursho mooyaane
In aan aamusoo lay afjigo waan aqbali waayay.
Haddii Xamar Astaan Weeso iyo Aayad laga diiday
Oo uu Ilxaadkiyo kufrigu Amar ku taagleeyo
Aniguna Islaanimo darteed Eed ku mudanaayo
Oo ina Abraha maanta uu noo Arriminaayo
Inta ay Astaanteeni Qaran soo ifbixi doonto
Amaan heli midnimo Aamin iyo Aaran lagu daaqo
Oo kii Anbada maanta uu dib u ogaan doono
Xaqa in aan addimo oo dadkii ururusho mooyaane
In aan aamusoo lay Afjigo waan aqbali waayay.
Soomalidu waxbay eersadeen mana ogaadaane
Anaaniyad qabiilbaa dishay iyo aano reer hebele
“Anaga iyo idinka” ayay waqood ku andacoodaane
Weligood Anguugyaa dhextaal laysu eed qaboe
Inta weli Arrimi toosantahay ma intibaahaane
Markay Eber baxaan bay hadhoow soo alaaladiye
Sida ay isugu Eed qabaan loona kala ooday
Isticmaarna Eebo u tuntiyo Awlax lagu laayo
Iyadana markii aan arkay oo waqtiga eegay
Umaddii in aan uujiyo oo urursho mooyaane
In aan aaamusoo lay Af jigo waan aqbali waayay.
Nimankaan Astaan Dowladnimo ku andacoonaaya
Ee Malez Imaamka u yahay iyo Aabo la xurmeeyo
Ee sidii Ilaaluu qortay iyo Eey u daba jooga
Addoomaha sidooduu kaluu uga adeegtaaye
Intoo uurka loobuuxiyo ayaa lagu ugaartaaye
Waa Qoom Ibtilo haysatoo Aaytiin gabaye
Addis ababa meel aan ahayn looga Amar waaye
Waayagaa dalki iyo dakiyo diinti iibsadaye
Amankaagna waan ugu go’ay, yaa arkiyo yaabe
Wax aan ku ashbahaba waayay oo waan abyamayaaye
Ari ma aha, ido ma aha , oo sidii geel ma ololaane
Anfac malaha Eed iyo Dhib iyo Olol Shid moyaane
Iinsaanna way u egyihiin oogadaa saroe Waa wax uun
Af-soomaaliga bartay, lana aqoon waaye!!
Halla urursho Eeddeey galeen aase Qarankiiye.
Ararta iyo Ujeedada hadaan meel isugu keeno
Waxaan ku ebyayaa gabayga waan ururinaayaaye
Ugub ma aha Taariikhdu waa oollin soo jiraye
Waxay soo aroortaa ilaa Aadan iyo Nuuxe
Uumiyuhu intuu jiray ayay ururinaysaaye
Wixii kaa ishkaal gala amaad garan aqoon weydo
Axwaalaha Adduun soo maray ayaa laga
Awilaad ma yeesho iyo inaad been ab-abataaye
Ictibaaro weeyaan qofkii aad u fiiriyo e
Waxaan weli la amankaagsanahay aadna ula yaabay
Annaga iyo Etoobiya wixii Eel naka gaaray
Umuurteenu waatay ahayd Aano iyo Dhiige
eryaaydaan lahayn waayaday Adari dhaafeene
Imminkana sidiibay arrimi u Af dalooshaaye
had may na igradeen amase aan wada ijaaboownay.!!
In yar oo dar daarana ayaan ku Ebyinaayaaye
Dad akeekamaa kama gudbaan Xaaladdan adage
Ogaadana haddii talo Ikhlaas iyo Aqoon weydo
Anshax suuban iyo Aragti dheer ama Aqool fiican
Ma islaaxo Arrin aan si dhab ah loo abaabuline
Aamus iyo anaa irina waa lagu ilduufaaye
Iddaa ma heshid jeer aad Midnimo ku ijtihaadaaye
Si kastoo u alalaadid oo Alla u tuugto Waxaad tahay
Irmaan guran haddaan lagu ajiibayne
Amal iyo Rajana waa in aan Eebbe barinaaye
Addin iyo Afkoo wada jirana lays abaabuloe
Uur Nadiif ah Ujeeda isku mida Aragti Soomaali
Ruux walboow Abbaartaada garo oo Allana kaasho.

Gabayo Ay Isu tiriyeen Rag ka Soo Kala Jeeda Degmooyinka Buuhoodle Iyo Bariga Burco.oo khuseeya Gadoodkii Kalshaale

Gabaygan Waxaa BILAABAY NIN KA SOO JEEDA BEESHA HABRROJECLO

Ninkii nabad cisaynaayayoow

timi colaadiiye

Haddii aan cadaan looga qixin

Cidhifka buuhoodle

Cida reer marqaan iyo hadaan

Qaraaro caydhoobin

Hadaan curadadii

Layga dilay caaqilo ulaynin

Cali geriyo reer hagar hadaan

Haadu ku cashaynin

cimrigay intuu jiro hadii

Cidi kunaalooto calaan ahoo

Calaydhalay haddii layga caban waayo.

GABAY JAWAAB AHNA WAA KAN:

Cosobsiga hashii barata iyo cidhifka daaqiisa

Cishuun bay dhurwaayadu cunaan kuna casheeyaane

Coobaha marbuu kalajaraa cooflihii bahale

Caynkaad wadaan habar jeclooy cilinki waa yaabe

Cagaagiyo mudaad buurihii camal ilawdeene

Cariskiyo banaanada mudaad cimidh u daaqdeene

Carigiyo dhulkaygii markaan kugu casuumeeyey

Cuudkiyo markay kuu bateen coodidiyo maalka

Cidiyuhu markay kuu bexeen baad i caasidaye

Ciyoon baad ilawdeen waxaan caana kuu shubaye

Cisi iyo wanaag kuma anhelin’ caawidaan idhiye

Caybaad bilawdiyo inadaad igu ciyaartaaye

Cafiskii badnaa eede iyo camal samaantiiye

Casharada ankuudhigo hadanad cayndhe kari waayin

Curcuradiyo qararkii hadaan lagu cillaalaanin

Hadii annan cashiyo buurihii kugu ceshiimaynin

Curadada lagaa dilo hadaanay kuman cagayn waayin

Caasi baad ahaataye hadanad caabid noqon maanta

Cali geriyo reer Hagar hadaan cagaha loo maydhin

Ciilkiyo dhibaatadu hadaanay kaa camirin laabta

Cuqdadaad qabteen iyo hadaanay cadhadu weynaanin

Ceesaanahaagii hadaanad adhiga caataysan

Canjil baad bilwdiye hadaanad caaqil odhanwaayin

Culayskiyo dhibkaagii hadaanan maanta soo celinin

Cabashooyinkii hore hadaanay cayma noqon waayin



JAWAAB KU SOCOTAANA WAATAN.WAXAANA GABAYAGA TIRIYEY
ABWAAN  C/CABDICASIIS AXMED FAARAX


Indhawayto hawraarta gabay uma aan heelayne

Nin hanuun yaqaanbaan ihiyo halalka diimeede

Hor ilaah habeen aakhiro yaan ka haybsadaye

Markay huushtu soo gabaydaybaa haatuf ii yimiye

Hootada isii soo dhowaa huuri walihiiye

Hagar iyo ninkaa cali geri uhindisoonaya

Waa hawraar nin walaalani yidhi aan halba ogayne

Hadradiyo ka siman faanka iyo inay hadaaqaane

Hanaaclayso waa lagu yiqiin habar xabuusheede

Dhulka lagyu habsaday uumiyaha hawshu kala gaadhay

Hadbaa wadata solamadaw haday nabadi diideene

Weligood hanfade waalan iyo hooribow kaca e

Hadba meel kubood waa yaqaan haydhafka isaaqe

Hal wareeg qudhaan kaga adkahay haybta uu yahay e

Intaad habar magaad liyo ogtahay hiilka guda biirsay

Waxa hadalka kaa keenayaa waa habkaa qudha e

Ma hanjabo ayaantaan col iyo humayo duulaane

Hawd iyo nugaal kuu la iyo huurki laasaha e

Hororyohow anayskaleh arlada aad ku hodanteene

Hadaad carari layd iyo hadaad iil yar qodan laydba

Waa lama huraan inaan qabsado heelka tuulada e

Kalshaaliye hagoogane fidmada haatan laga sheegi

Raga humaya waa garanaynaa haybta uu yahaye

Hadaan boolajiij iyo xaal hadala laykeenin

Aan hogaga tuulada kaqodan ciilada lagu hoobin

Waalama huraan inaan dagaal ku hindisoodaaye

Hubka uruso cayn kuula hawd danbito ciide



Hadaan diriro soomali lan waa halkuma taale

Goortaan hujuumay arlada haawin oo tegiye

Halka aad ku toodhoonaysiyo hadafku waa beene

Haku lumin hadaad habarjeclooy saa ku himilootay



Nimanyohow hawadu waa jin iyo hadaf colaadeede

Hanka habar xabuusheed galay la hunbulaynayso

Hadhuubkoodi baa buuxsamoo ways hawaliyeene

Hoogbaa ku dhaca reer nimcada haysan karahayne

Duulkii halaagmiyo fircoon yaad la hadaftiine

Haasaasad kala midtiin hurinti reer caade

In ilaah habuud idinka dhigo heedhe la arkeeye

Ka hungooba maalkiyo dadkaad hodan ka joogtaane

C/casiis Axmed Faarax

roobdaay@hotmail.comThis
Jawaab Kalana Waatan Waxaana Nasoo gaarsiiyey Abwaan Magaciisa layiraahdo :

Saleebaan Faarax Cali Garoon‏

balada nimankaa yabohoo baaqa soodiray

bilaahida hadii aan maroo beenta kabasaaro

burburkiyo shidada marnaba layma buun buunsho

burco iyo barbar hadaan bilistu wada ooyin

oo baadariga waynu meeshuu fadhiyo boodhku kor uduulin

bir adaygii laygu yiqiin baa bilaash noqon

bahdaada kuwii ahaa oo boobka kuguraacay

balantii aykuu qaadayeen iyo burjigu haduusan buushe kaanoqonin

baligii kalshaaloo doraad baladu kaaraacday

boog hadaanan kaagadhigin buugta kuugala

allaylehe biyihii daarood barax aan ka ahaado

baabulaha libaax oo wax badan ayda ku abaaday

baahiyo haraad wuxuu beerka ula jiifo

baadi luntay markuu helo buu micida doojaa

dabadeed bogii xoodmay buu xalus kuyeeshaa

baadil adigoo raboo been kitaab maray

bareere aan qarsoonayn sharcigiyo diinta ugabayray

beer jileec inaad iga hesho marnab hayga sugintaas

danbiyadaas kubiirsanaa waa lagaa jariye

boga rasaas inaan kaaladhoco waa abaalkaaye

baadrool inaan kugushido baan balankumarayaaye

baqa carar inaad boorame gasho baan balan kumarayaaye

bugtadaad qabteen mataabane waa bilow hadalku

maansadana halka iigudaa baaqi baaharaye

Fadlan Fakradaada ka dhiibo meesha ay ku qorantahay "comments"

Sahra Halgan à Paris Bienvenue Beauté

CIIDANKII BARIGA BURCOO,BIDHAANTA RAGGA BUUHOODLE MARKAY ARKEEN BAQO DHABARKA WADHAY

Markii lays helay


Oo halaag dhacay

Ninka Habar jeclo

Hadba geed fuul

Oo hareeraha eeg

Oo haddana degay

Oo hor allah orad

Oo hayaay yiri

Oo hoogayey yiri

Oo Habrihii wacay
 
Oo Hoobeyooy Hooobeeyoy Heedhe 
 Hoos Ka Daawada:





gufacale@hotmail.com

BAL ARKAY NIMBA MEEL WAX LAGA TUSYE,NINKAN IYO ARAGTIDIISA.

SANAD GUURADA 1AAD EE MAAMULKA SSC IYO ADDUUN WAYNAHA OO LOOGA DABAAL DEGAY HALKAN KA DAAWO(WAAW) 10/10

Gabaygan waxaa curiyey Abwaan Abdi-nassir Mohamoud Hassan(baroor

Dhowr boqol oo sanood tegey ,kaan udhimanaayey,
ee ceebta laga dhowreyee ,gaalna laga dhaarshey,
dhaxalkii daraawiish miyaa ,cadow ku dhaanteeyey,
aan dhugano taariikhdu how wayska dherareyde...
Dhoobadii taleex iyo ,ragii dhoodi lagu laayey
Dhudhubihii jidbaaliyo wixii cayn la dhigay wiilal
Gadhmadowdii dhuugloho tubneyd, dhagartii loo geystey
Wixii dhiig qulquley mirashi aad dhegedka moodeysey
Afbakeyle dhuux iyo wuxuu hilib dhurwaa quutey
Faras iyo wuxuu geel la tegey dhegayrow reyfal
Intaasoo dhibaaba ragii dhabar adeygaayey
Dhoorihii cadaa iyo kuwii daba dhuhleynaayey
Nimankii dhufaaney ee ka dhacay maal wuxuu dhaqayey
Murtad dhogor xun iyo koofil bey dhamac ku oogeene
Iglan iyo dhenmaark buu ka dhacay hadalkii dheeraaye
Libintaa ragii dhigay miyaa dhaley kuweer liita

AFARTAA SIDII DHUUX MIYAAN DHUUBKA UGU SOOHAY
INA MIRE DHABADUU JEEXAY IYO DHAABADII QAMAX DHEH
DHAMOW INA BAXNAAN IYO SIDII WALLAH MA DHIIDHIIBSHEY
WIXII AADAN LAGA DHEGTEY IYO DHIBICDII MAAWEEL DHEH
DHIRBAAXOOYINKII AADAN GAAS LABA GOLOO DHAARTEY
DHUUNGOOYADII LAGU YAQIIN DIRIR DHASHIISII DHEH
DHABANAANADII SUUSLE IYO MIDHO DHUNKAALEED DHEH
AFAR KALENA WAA DHOW HALOON IDIN DHEGEYSIINE
Dhulbahatow dhegaatiga furtaa awr la dheeliyeye
Dheef hadhacleh dhameel qabco ah qudhac haduusaaro
Dhumuc iyo haduu geed lahaa laamaha is dhaafa
Haduu dhoobi doorsani lagalo gudimo uu dhaabtey
Dhoor fiiqan baa soo ha dhoo dhuxule dhowrtaaye
Tafaraaruqaa lagu dhex dhigay baa ka dhigan taase
Dhegey fare dhulbahantoow maxaa dhirifkii kuu diidey
Inta reerba reer dhaawac iyo dhagar la doonaayo
Ama nabad dhunkaaleysanoo dhiman u guuxaayo
Ka dheeraate dadab aad hablaha goba la dheeshaane
Ugaadeenka dhaladka ah maxaa loogu dhigan xeerka
Dhankastaad ka eegtaba hartigii idinka dheereye
Mareexaan dhufays buu yiqiin aad ku dhimataane
Golayaasha aan dhoobanahay waa dhaliil runa eh
Tobankaa dhufaan baa gatey oo dhoofshey aradkiiye
Halkey ina dhigeen daya runtaa lagu dhawaadaaye
Labdaa dhashiikiyo dhalfada aan la dhaca diidno
Ku wareeja dhedigyo hablihu waa dhacsanayaane
Dhool iyo canbaro kama baqeen cadow dharaartaase

AFARTAA SIDII DHUUX MIYAAN

DHUUBKA UGU SOOHAY

INA MIRE DHABADUU JEEXAY

IYO DHAABADII QAMAX DHEH

DHAMAOW INA BAXNAAN

IYO SIDII WALAH MA DHIIDHIIBSHEY

WIXII AADAN LAGA DEEGTEY

IYO DHIBICDII MAAWEEL DHEH

DHIRBAAXOOYIN AADAN GAAS

LABA GOLOO DHAARTEY

DHUUN GOOYADII LAGU YAQIIN

DIRIR DHASHIISII DHEH

DHABANAANADII SUUSLE

IYO MIDHO DHUNKAALEED DHEH

AFAR KALENA WAA DHOWR HALOON

IDIN DHEGEYSIINE

Iminkaan idiin kala dhigdhigi dheefta maansda e
Ninkii ooma oow dhereg murtida waa dhanbalayaaye
Ninrig dhalatey iyo aaran waa dhababaceeyaane
Dhubuqleynta iidoor wadee nala dhex qaadaayo
Dhawaan soo baxaa noogu yimi dheesha iyo xeesha
Dharka uu xidhtiyo nimaad taqaan dhuuniguu cunayo
Shalay dhaleyga raba aabihii in uu dhibaateeyo
Aduunyadu dhulow lagu socey iyo maaha dhalanteede
Nin waliba wuxuu dhuunyan jirey waa dhar qanayaaye
Bal dhugtaay naftii dhimaneysaan dhoorso loo heline
Duulaan la dheelmiyo markey tahay dhafoor tabad
Markaan dhowr gantaal kugu dhuftoon kaala dhaco meel fog
Dhudhun iyo anaa dhiiri iyo xoogba kaa badane
Oo aan dhalfiifaha ka dhigo waxaad dhufeys moodey
Hadaan dheguhu idin ood minoo arag dhalaaloobin
Sidii awr dhukaan qaba hadayadan ciil la dhugatoobin
Waa hadaanan dhulooskii ahayn dhaadanaan jireye
Waxaad iga war dhoortaanba waa dhowr cashiyo wiige

MAJAAJILLO ABWAAN XINNI XIIRAY

GABAYO :Beenaleey, Camanje, Dhuux, iyo Geele

Camanje ayaa waxaa la wariyey in niman Isaaq ahi u qabsadeen hal ooy dhaheen hal baad naga dhacday Camanjooy. Camanje oo aad ula yaaban nimanka iyo xaajo xumadooda ayaa yidhi hashii in aanan arag ayaan idiinka dhaaranayaa ee ii imaada. Nimankii ayaa u yimid Camanje si uu kitaab Jaamac ah ugu maro inuusan hashii indha saarin aysana ku maqnayn isaga. Nimankii oo gole fadhiya oo ka sugaya Camanje inuu dhaarto ayuu gabaygan u tiriyey oo wuxuu yidhi:

• Nimanyahoow hashiinii ma arag, waana la hubaaye

• Waa taan hudheelaha galaa, hogoga Iidoore

• Waa taan hariirsade gubaa, dhuxuli hoos taale

• Waa taan makhaayado hurshaa, halow i leefaaye

• Haweenkaygu waateey midgaha, hilib ka iibshaane

Ma dhanna....

Cali Geele nin la yidhaahdo oo Arab (Isaaq) ah ayaa uu jawaabay Camanje oo yidhi:

• Abasguul Isaaq inaan la simo, igama eegtaane

• Aanada rag kale haw dhintee, eray yar baan baanay

• Hadday ayra geel kuu dhashood, waaya badan eegto

• Uumiga kaliileed hadday, aammineey curato

• Oo ibaha naasaha la jaro, waa af-kala-qaad



• Markabkoo alleyl dhacay hadduu, shooladda afuufo

• Eglan iyo walaa buu maraa, toban ayaamoodee

• Kol haddii Ingiinku u fakado, waa af-kala-qaad



• Nin maqaaxi iibsadey haddii, loogu iman waayo

• Goortii albaabada la xidho, waa af-kala-qaad



• Afar boqol ka badan maansadaan, uurka ku hayaaye

• Isaaq iyo Ogaadeen haddii, laysu soo urursho

• Ninka aniga ma ahee gabyaa, waa af-kala-qaad



• Awr badan waraabuhu hadduu, waa ajale laayo

• Ma uu aamusnaado ee kolkuu, uubatada qaado

• Kolka aarka weyni u yimaad, waa af-kala-qaad



• Waa taan Ogaadeen noqdaa, aharta diidaaye??

• Waa taan agoon xooleheed, ku intifaacaaye

• Waa taan adduunkoon la dhicin, ka aradnaadaaye



• Waa taan irbado iibsadaa, sida Ugaas Nuure

• Waa taan aroortii kacaa, arah u guuraaye

• Waa taan siddii yey anbaday, ilo ka yeedhaaye



• Waa taan awaaraha miskaha, dib ugu aastaaye

• Waa taan in goon ah iyo habaas, kala afuufaaye

• Anigoon adduunyaba lahayn, adhi iyo geel toona

• Waa taan bir wada aad ah iyo, gudun afaystaaye



• Waa taan ib dhuunyaale iyo, dhiraha eegaaye

• Waa taan abqada meeriyaa, idil dharaareede

• Waa taan Absame Kuumadiyo, ehelkii sheegtaaye



• Abtirsiimo waa taan Hartiga, uga ekaadaaye

• Ubadkayga waa kay siddaa, arab Mareexaane

• Waa taan Majeerteenka Eyl, inan ka doonaaye

Maxamuud Cali Beenaleey ayaa labadii tixoodba gaadheen. Wuxuu ku darsaday gabaygan hoose:

• Marna in aanan maakhado ahayn, maanac iyo saanac

• Muslinkaba in aanaan u darayn, laysna mudan doono

• Dadka nimaan manaabo iga qabin, in aanan maagaynin

• Oo aanan musheekhdiyo nebcayn, nimaan macruufownay

• Oo aanan kutubo laysu maray, meersan wacadkooda

• Waa taan makhnuud iyo noqdaa, makhawad Iidoore

• Waa taan magaalada tagaa, macanjileystaaye

• Waa taan hashaan maali jiray, gowrac mariyaaye

• Waa taan maqaankii hunguri, ugu madiixaaye

• Mandharaari waa taan futiyo, madaxa goostaaye

• Waa taan mindiyo uus leh iyo, malafsadaa dhiig e

• Waa taan miscilo baas dhigtaa, aan marimo ootaaye

• Waa taan malooliga cayilay, macasha jiidaaye

• Waa taan muluca kala soo baxaa, moolka badihiiye

• Waa taan min weyn iyo go' iyo, mohorod qaataaye

• Margiyada iyo waa taan garbaha, malax ku yeeshaaye

• Waa taad i moodaa dhurwaa, maraya dow dheere

• Miskaha iyo waa tay futada, wax i malaahaane

• Waa taan middaan dhalay idhaa, maydhan yaa gadane

• Waa taan nin aan maaganayn, maro u saaraaye

• Waa taan maryamo luuli iyo, magacyo sheegaaye

• Waa taan mushtaro baayacaa, suuqa mariyaaye

• Waa taan mar naageed xidhaa, maaliyaha suun e

• Waa tii saliid la i marshaa, maalin iyo leyl e

• Waa tii Maxooliga Kufrigu, igu maraacshaaye

Ma dhanna

Maax Dhagoole ayaa gabayadii ay is dhaafsadeen Camanje, Cali Geele, iyo Beenaleey loo geeyey kolkaa ayuu isna wuxuu ku darsaday gabay aan ka hayno:

• Abtiyaashay anigaa aqaan, nimanka Iidoore

• Ha ka aamusnaadeen Absame, waan abhinayaaye

• Aroortay yimaadeen iyagoo, awr faruur xidhane

• Irriduu yaxoobaa siddii, ood fadhiisin ahee

• Uurtuu ka reemaa siddii, igadh cayuumeede

• Cirka oo unkadi buu yidhaa, adhiga ii looge

• Aqal aad ah buul ooraluu, ka ag samaystaaye

• Aagaamuhuu kala yaqaan, ta u iniin roone

• Aboodaan ka gubi buu yidhaa, ubad fayoobaaye

• Istalaab xun buu kaga dhigaa, meeshan oofta ahe

• Ilamahana galabtuu iman, aabihii dhalaye

• Afcastuna markaasaay dishaa, kabadhe Iidoore

Cali Geele Ogaadeen oon meesha kuba jirin ayuu gabaygiisii ku caayey. Ogaadeen kaliyana ma ahee Darood oo dhan sida Mareexeen, Majeerteen iyo Hartiga kale ayuu magac dhabay. Cali Dhuux Aadan oo dhinaca saaraya Camanje iyo Maxamuud Cali Beenaleey, Cali Geelana yool ka dhiganaya ayaa kusoo biiray oo gabaygii Maxamuud Cali Beenaleey mid u eg tiriyey. Wuxuu yidhi inta aan hadda ka hayno:

• Waa taan wan weyn dhinacii iyo, dhabarkii tuujaaye

• Waa taan intaan kala dhigdhigo, dheriga heenshaaye

• Waa taan middii ii dhexdayoo, dhowri kariyaaye

• Waa taan in soo dhibicsadaa, dhaahiyaha fuud e

• Waa taan fartaa dhuuban iyo, dhuraha leefaaye

• Dhab calool ah waa taan wadniyo, dhabano iibshaaye

• Waa taan dharkaygii xarago, dharas ku laabtaaye

Silsiladan oo markii dambe isu rogtay mid ay Daarood iyo Isaaq ku loolameen waxaa ka qeyb qaatay rag badan oo kale. Afartan tixood een halkan ku xusnayna qaar badan ayaa ka maqan. Soo raadi oo fadalan nala soo socodsii haddii aad wax ka heshid.

HEESO CAJIIBA OO QARNIGII HORE BADHTAMIHIISI AY ISU TIRIYEEN DHALLINYARO HABRROJECLO AH IYO DHULBAHANTE.

saada cali

SSC WAA DUUSHAY

SSC HA NOOLAATO

Jaaliyadda SanDeigo.CA iyo Xuskii Sanad guuraddii SSC

Gabayo isu jawaab ah

Beenaleey, Camanje, Dhuux, iyo Geele: Camanje ayaa waxaa la wariyey in niman Isaaq ahi u qabsadeen hal ooy dhaheen hal baad naga dhacday Camanjooy. Camanje oo aad ula yaaban nimanka iyo xaajo xumadooda ayaa yidhi hashii in aanan arag ayaan idiinka dhaaranayaa ee ii imaada. Nimankii ayaa u yimid Camanje si uu kitaab Jaamac ah ugu maro inuusan hashii indha saarin aysana ku maqnayn isaga. Nimankii oo gole fadhiya oo ka sugaya Camanje inuu dhaarto ayuu gabaygan u tiriyey oo wuxuu yidhi: Nimanyahoow hashiinii ma arag, waana la hubaaye Waa taan hudheelaha galaa, hogoga Iidoore Waa taan hariirsade gubaa, dhuxuli hoos taale Waa taan makhaayado hurshaa, halow i leefaaye Haweenkaygu waateey midgaha, hilib ka iibshaane Ma dhanna.... Cali Geele nin la yidhaahdo oo Arab (Isaaq) ah ayaa uu jawaabay Camanje oo yidhi: Abasguul Isaaq inaan la simo, igama eegtaane Aanada rag kale haw dhintee, eray yar baan baanay Hadday ayra geel kuu dhashood, waaya badan eegto Uumiga kaliileed hadday, aammineey curato Oo ibaha naasaha la jaro, waa af-kala-qaad Markabkoo alleyl dhacay hadduu, shooladda afuufo Eglan iyo walaa buu maraa, toban ayaamoodee Kol haddii Ingiinku u fakado, waa af-kala-qaad Nin maqaaxi iibsadey haddii, loogu iman waayo Goortii albaabada la xidho, waa af-kala-qaad Afar boqol ka badan maansadaan, uurka ku hayaaye Isaaq iyo Ogaadeen haddii, laysu soo urursho Ninka aniga ma ahee gabyaa, waa af-kala-qaad Awr badan waraabuhu hadduu, waa ajale laayo Ma uu aamusnaado ee kolkuu, uubatada qaado Kolka aarka weyni u yimaad, waa af-kala-qaad Waa taan Ogaadeen noqdaa, aharta diidaaye?? Waa taan agoon xooleheed, ku intifaacaaye Waa taan adduunkoon la dhicin, ka aradnaadaaye Waa taan irbado iibsadaa, sida Ugaas Nuure Waa taan aroortii kacaa, arah u guuraaye Waa taan siddii yey anbaday, ilo ka yeedhaaye Waa taan awaaraha miskaha, dib ugu aastaaye Waa taan in goon ah iyo habaas, kala afuufaaye Anigoon adduunyaba lahayn, adhi iyo geel toona Waa taan bir wada aad ah iyo, gudun afaystaaye Waa taan ib dhuunyaale iyo, dhiraha eegaaye Waa taan abqada meeriyaa, idil dharaareede Waa taan Absame Kuumadiyo, ehelkii sheegtaaye Abtirsiimo waa taan Hartiga, uga ekaadaaye Ubadkayga waa kay siddaa, arab Mareexaane Waa taan Majeerteenka Eyl, inan ka doonaaye . Maxamuud Cali Beenaleey ayaa labadii tixoodba gaadheen. Wuxuu ku darsaday gabaygan hoose: Marna in aanan maakhado ahayn, maanac iyo saanac Muslinkaba in aanaan u darayn, laysna mudan doono Dadka nimaan manaabo iga qabin, in aanan maagaynin Oo aanan musheekhdiyo nebcayn, nimaan macruufownay Oo aanan kutubo laysu maray, meersan wacadkooda Waa taan makhnuud iyo noqdaa, makhawad Iidoore Waa taan magaalada tagaa, macanjileystaaye Waa taan hashaan maali jiray, gowrac mariyaaye Waa taan maqaankii hunguri, ugu madiixaaye Mandharaari waa taan futiyo, madaxa goostaaye Waa taan mindiyo uus leh iyo, malafsadaa dhiig e Waa taan miscilo baas dhigtaa, aan marimo ootaaye Waa taan malooliga cayilay, macasha jiidaaye Waa taan muluca kala soo baxaa, moolka badihiiye Waa taan min weyn iyo go' iyo, mohorod qaataaye Margiyada iyo waa taan garbaha, malax ku yeeshaaye Waa taad i moodaa dhurwaa, maraya dow dheere Miskaha iyo waa tay futada, wax i malaahaane Waa taan middaan dhalay dhahaa, maydhan yaa gadane Waa taan nin aan maaganayn, maro u saaraaye Waa taan maryamo luuli iyo, magacyo sheegaaye Waa taan mushtaro baayacaa, suuqa mariyaaye Waa taan mar naageed xidhaa, maaliyaha suun e Waa tii saliid la i marshaa, maalin iyo leyl e Waa tii Maxooliga Kufrigu, igu maraacshaaye . Ma dhanna Maax Dhagoole ayaa gabayadii ay is dhaafsadeen Camanje, Cali Geele, iyo Beenaleey loo geeyey kolkaa ayuu isna wuxuu ku darsaday gabay aan ka hayno: Abtiyaashay anigaa aqaan, nimanka Iidoore Ha ka aamusnaadeen Absame, waan abhinayaaye Aroortay yimaadeen iyagoo, awr faruur xidhane Irriduu yaxoobaa siddii, ood fadhiisin ahee Uurtuu ka reemaa siddii, igadh cayuumeede Cirka oo unkadi buu yidhaa, adhiga ii looge Aqal aad ah buul ooraluu, ka ag samaystaaye Aagaamuhuu kala yaqaan, ta u iniin roone Aboodaan ka gubi buu yidhaa, ubad fayoobaaye Istalaab xun buu kaga dhigaa, meeshan oofta ahe Ilamahana galabtuu iman, aabihii dhalaye Afcastuna markaasaay dishaa, kabadhe Iidoore . Cali Geele Ogaadeen oon meesha kuba jirin ayuu gabaygiisii ku caayey. Ogaadeen kaliyana ma ahee Darood oo dhan sida Mareexeen, Majeerteen iyo Hartiga kale ayuu magac dhabay. Cali Dhuux Aadan oo dhinaca saaraya Camanje iyo Maxamuud Cali Beenaleey, Cali Geelana yool ka dhiganaya ayaa kusoo biiray oo gabaygii Maxamuud Cali Beenaleey mid u eg tiriyey. Wuxuu yidhi inta aan hadda ka hayno: Waa taan wan weyn dhinacii iyo, dhabarkii tuujaaye Waa taan intaan kala dhigdhigo, dheriga heenshaaye Waa taan middii ii dhexdayoo, dhowri kariyaaye Waa taan in soo dhibicsadaa, dhaahiyaha fuud e Waa taan fartaa dhuuban iyo, dhuraha leefaaye Dhab calool ah waa taan wadniyo, dhabano iibshaaye Waa taan dharkaygii xarago, dharas ku laabtaaye Silsiladan oo markii dambe isu rogtay mid ay Daarood iyo Isaaq ku loolameen waxaa ka qeyb qaatay rag badan oo kale. Afartan tixood een halkan ku xusnayna qaar badan ayaa ka maqan. Soo raadi oo fadalan nala soo socodsii haddii aad wax ka heshid.

 

Maansadan la magac baxday HADAF (…hadfey, lumay), Mar 07, 2008Hordhac: Dhammaan salaan baan halka uga dirayaa ummadda Soomaaliyeed meel kastoo ay joogaan. Waxan halka idiin ku soo gudbinayaa Maansadan la magac baxday HADAF (…hadfey, lumay), taasoo sida magaca laga garan karo yoolkeedu yahay wixii Soomaali ka lumay oo hubso la aqoon waayey; dhibaatada haysata dadkeenna; iyo aayaha dambe waxan ka fili karno. Maansadu iyada ayaa is fasiraysa, qofkii raba inuu ka jawaabo waan soo dhoweynaynaa. Mahadsanidin Dhammaan salaan baan halka uga dirayaa ummadda Soomaaliyeed meel kastoo ay joogaan. Waxan halka idiin ku soo gudbinayaa Maansadan la magac baxday HADAF (…hadfey, lumay), taasoo sida magaca laga garan karo yoolkeedu yahay wixii Soomaali ka lumay oo hubso la aqoon waayey; dhibaatada haysata dadkeenna; iyo aayaha dambe waxan ka fili karno. Maansadu iyada ayaa is fasiraysa, qofkii raba inuu ka jawaabo waan soo dhoweynaynaa. Mahadsanidin Waxa tiriyey Maxamuud Axmed Cabdalle (Shiine) Halxidhaale waa xeel Hal adaygu waa dhalan Googgaale waa helis Maahmaahi waa hubin Heellayni waa jiib Dhaqan waa hab soo jirey Hidde waa ku dayashada Hooyaale waa luuq********* Kolka hoga tusaaliyo Murti lagu hirtaabaa Hannaanshaa abwaankuye Maansadan Ha’leyda ah Hadaf loogu magac daray Waa himila gaaroon Ku helaadin aayahaWaa hodan silsiladoo Higsanaysa meel dheer Waa hubanti waayaha Taariikhda hoos taal Hawraar u goonniya ********* Qarni waliba heerkii Ummadiba hoggaankeed Ragannimo horseedkeed Gobannimo hoyaadkeed Garashoba hummaaggeed Hooyoba kalgacalkeedHindisaba yagleelkii Geeddiba hayaankiiHinjiyeba awooddiis Huriyeba colaaddii Hardafeba gammaankii Hagariba odhaahdeed Hawiraaba dhaxalkii Heegaba tigaaddeed Hawliba dhaqaaqeed Hiyi lumay dhaliishii Nacayb huursan yeelkii ********* Afartaa hawaawiga Hordhaceeda maansada Higgaaddiyo hannaanshaha Halhayskeeda jiiftada Hilin weeye suugaan Hal-abuur tilmaantiis ********* Soomaalida hirdamaysee Haaweyda noqotee Is hunjaalli iyo dirir Halbowlaha is goysee Hanadkii ka soo baxa Hilbihiisa haaddiyo Haanraawe siisee Haweenkiyo dhallaankii Haqaydii cidleeyee Ku halligay dagaallada Hablihii gammaankiyo Geela loo hibayn jiray U hanneeyey duul kale Dalkii haybadda lahaa Qarankii habaysnaa Hog madow ku ridayee Hayb hayb u kala baxay Haan haan u kala tuban Hoos hoos u kala tegey Hubsiimay u baahnayd! ********* Reer hebel ayaan ahay Qabiilkaygu waa hurin Anaa hee dheh kuu talin Heebaan anaa geya Heensaha anow sida Hilba qaybsi weeyaan Waaxdu waa halkaygii Taladana anaa haga Haarlaha shabeelkiyo Aar hooliflaan ahay Hanqadh soo hugmaan ahay Hanfi soo dhacaan ahay Dabayl huguguflaan laan ahay Hawadaydu waa magac Garab lagu hirtaan ahay Ninkaa harag sagaareed Soo hillaabtay baan ahay Hoy lagu gamaan ahay Hormood miiggan baan ahay Haadaa qabiiliya Haddaan tayda loo qumin Habar wacashadeedii Hubsiimay u baahnayd ********* Jabhad hadimadiisiyo Dhulka aniguun baw hadhi Gobol waliba waa hayb Qaarbaa haraadiya Nin kaloowba ka huleel Hiirtaanyo godobeed Hororsiga xishoodlaay Calammada la haykali Ku hawoodka qarannimo Ku hammoodka beenta ah Haydaara qabe iyo Habaaranaha derejiyo U haliili madaxnimo Hoy uu nin leeyahay Ku habsoo hantida boob Hagardaami maatada Heelheel u kala sooc Kii gacanta hoorsada Halab caaneheed sii Inta kale hungo u reeb Hubsiimay u baahnayd ********* Harga waaxisteedii Maandeeq huqdeedii Kala haadinteedii Hay’adihii qarankee Mooryaanta loo huray Wershidihii la haaligay Laamiyada hog laga dhigay Gaadiidkii hawl gabay Hantidii dadweynaha Bangiyadii la haayiray Daarihii hagoogtiyo Laga hoolay quruxdii Madficii hadheeyee Sidii hogol lagaga dhigay Agabkii Hindiga iyo Hadhka carabta loo raray Hubsiimay u baahnayd ********* Odayada hab dhaqankiyo Hiddihii ka leexdee Hamuun tirasho mooyee Ka hayaamay sharaftii Boqorrada hallaabee Hungurigu ballaadhee Heensiga u taagane Huluulaha ku loofaray Culimada hanuunkiyo Diintii habowshee Halista u badheedhee Hedda goy isbiimee Hubka noocyadiisiyo Hoobiyaha kaashaday Haabsaday siyaasada Abwaannada hal duufee Hareer maray asluubtee Hibadii ilaah baray Dhankale u hoggaanshee Qabiil soo hor kacayee Maalintay habboon tahay Hebel aan la oranayn Hubsiimay u baahnayd ********* Qurba joogga haajiray Ee hodan shisheeye ah Maatada la hoos tegey Haansaday qaxootiga Caydhana ka haqab baxay Hooggiyo dhibkuu maray Ninkaa haatan moogee Haween dhalay sidoodii Hafeefta u illaawee Qabiilkii hodee dilay Maantana u heellane Hayinka u ahaadee Hadhka iyo habeenkii Kala horaya sheekada Hubsiimay u baahnayd ********* Ubadkay habaysee Hoobaan canqarisee Danbarkeedi heensaday Halyeeyadii ay korisee Hanaqaaday ee kacay Beryo hodontigeedii Kuwii helay tacliintee Higgaad looga qaadee Heer sare ku gaadhee Jaamacad ku hoydee Aqoon loo hanweyn yahay Hawl yari ku taabee Misna horumarkeediyo Halkii laga filaayiyo Ka habaabay dawgii Hubsiimay u baahnayd ********* Afartaana hooyaye Hufan weeye maanso eh Hirarrada isdabayaal Aan hoos u daaddego Mawjadaha kala hago ********* Hodon waa ilaahay Isagaa hal u askumay Hab dhismeedka dunidoo Hadhka iyo habeenkii Aan kala habsaamayn Cirka higilka weyniyo Qorraxdaa holcaysiyo Dayaxaa hadaafiyo Xiddigaha hareer mara Dhulka hoos u gogolka ah Macdantu ay ku hilan tahay Dabaylaha hibaaqshiyo Hawa caynba cayniyo Hogol soo cusbaatoo Soo hoorta abidkeed Xareed laga hirqado iyo Noole haan walbaale ah Hilibliyo midhoole ah Dawaa’igana laga helo Intaasoon la huri karin Waa hadiyad aadmiga U hanneeyey guulluhu ********* Uunkan hadulayaankii Kala haabba weeyoo Qaarbaa hore u maray Higsadoo barwaaqada Dalkoodana u hagar baxay Innaguna hadhiiniyo Hanfadaynu wada nahay Wada habacsanaan nahay Duul hadaadumaan nahay Baryo hoobsataan nahay Habeen wada jiraan nahay Kolka haanta loo tumo Hooballaynu wada nahay Kolka huur makhaayada Shaaha la hirqanayee Hooshayntu joogtana Hargaantaynu wada nahay Kolka heel la soo shiray Danta laga hadlaayana Wada hoorri baan nahay Kolka hiil qabiil iyo Reer hebel la magac dhabo Hanad baynu wada nahay Kolka qaran la haybshee Gobannimo habboon tahay Habash baynu wada nahay Dareennada wax haga iyo Qalbiyadeennu waa habow Hoobaaqda araguhu Halista uma jeedaan Hanfigiyo dabaylaha Hawda dheguhu may maqal Hunri soo dhacaayiyo Saantu halowga may tebin Carrabkuna hammuun maleh Dhadhan kale ma halabsado Hawo caraf leh daayoo Sanka haragna uma uro ********* Afartaana hor ilaah Hibadiisa weeyee Ma hitiqiyey jiiftada Ma hoogaanshey sida roob Horma kale ma daba dhigay ********* Nimaan tiisa ku hamiyin Miyuu horumar gaadhaa Nin dadkiisa hoog baday Miyuu haybad leeyahay Hungo madhan miyaa nolol Qaran lagu haleelaa Hidiirka iyo liitaha Haaneed aan garanayn Hadhuubgaal ma qaataan Qaxootiga hanqaarmee Huuriga ku le’dee Ku halaagmay badahee Yaman heedaddaabee Bawdyagaabtu hiiftee Hatigaad nacaybiyo Kufsigiyo halgaaddii Hanjabaadda ugu daray Hoodh miyay ku qoystaan Halyeyada la gawracay SouthAfrika ku hawiran Hoos u jiiftadadoodiyo Haniyena lagaga tegin Hanaqa iyo beerkiyo Haamadduba daloolaan Hiil miyay ka sugayaan Ameerika u hayluul Kiiniya u hoy dayo Giriig haabso iyo yurub Ku harraad saxaaraha Itoobiya habeen joog Carab kale hulqe u noqo Haaraanka haw bixin Naftu hadiyad weeyee Heerkaa dad laasimay Hoo miyay ka filayaan ********* Maansadu ma heegaa Ma hillaac guyeedbaa Ma daad hadadafaayoo Haradii irmaanshaa Sida hogol kaliileed Miyay hibitiqaysaa Sida heedda oo kaleMiyay kala hufmaysaa Sida hamashka geedaha Miyay halalaclaysaa Ha’du waa muggeedee Ma ku hoobanaysaa Hilinkiyo ujeeddada Delebkaan hortii dhigay Ma sitaa hog ugu dhacay Ma halkaan la rabay bay Ku hagaag I leedahay Hadhuub daadanaayay Hamba qabo ileedahay Hororkiyo waraabaha Ma hir bay ileedahay Ma huraanka kala tegey Ma heshiiya bay tiri Hadimada shisheeyaha Ma horjoogsaday tiri Hoosiiska nagu dedan Ma ka hoos baxay tiri Mise waan hadraayaa Dhibka hadiba maysaan Huqdu waygu keligay! ********* Maxamuud Axmed Cabdallewaxaa uu tiriyaay March 05, 2008 Naaji2008@gmail.com